Phương vị từ trong tiếng Trung: nói 在房间 hay 在房间里?

Điểm mấu chốt: Không nói ※他正在房间学习, ※书都放在桌子, ※他从衣柜拿出来一件衣服. Ba câu đều thiếu phương vị từ.

Tân ngữ của 从, 在, 到, 去 thường phải là từ ngữ chỉ nơi chốn (处所词语). Rắc rối nằm ở chỗ: danh từ thường như 房间, 桌子, 衣柜 chưa phải là từ chỉ nơi chốn. Bài viết dưới đây hệ thống lại toàn bộ cách dùng phương vị từ trong tiếng Trung nhằm giúp người học tránh bỏ sót.

1. Ba dạng từ ngữ chỉ nơi chốn

Dạng 1 — Phương vị từ hợp thành (合成方位词) dùng độc lập:

• (1) 他就在前面。
  Anh ấy ở ngay phía trước.
• (2) 我去东边，你去南边。
  Tôi đi phía đông, bạn đi phía nam.
• (3) 他从里面出来。
  Anh ấy từ bên trong đi ra.

Dạng 2 — Danh từ / đại từ thường + phương vị từ:

• (4) 图书馆就在食堂前面。
  Thư viện ở ngay phía trước nhà ăn.
• (5) 他正在房间里学习。
  Anh ấy đang học trong phòng.
• (6) 书都放在桌子上。
  Sách đều để trên bàn.
• (7) 他从衣柜里拿出来一件衣服。
  Anh ấy lấy từ trong tủ áo ra một chiếc áo.

Dạng 3 — Danh từ / đại từ chỉ người + 这里(儿) / 那里(儿):

• (8) 我刚从小王那儿来。
  Tôi vừa từ chỗ Tiểu Vương tới.
• (9) 你的信在我这儿。
  Thư của bạn ở chỗ tôi.

Dạng 3 rất quan trọng: người không phải là nơi chốn, nên muốn nói “ở chỗ ai đó” bắt buộc phải thêm 这儿 hoặc 那儿. 这儿 khi chỗ đó gần người nói, 那儿 khi xa.

2. Khi nào không cần phương vị từ?

Một số danh từ tự thân đã mang nghĩa nơi chốn nên không cần thêm gì:

• Địa danh: 在中国、去北京、到上海.
• Danh từ nơi chốn: 在学校、在医院、在教室、在食堂、去公园、到机场.

Tuy nhiên khi muốn nhấn mạnh bên trong, vẫn có thể thêm 里: 在学校里 (ngay trong khuôn viên trường). Còn với 中国, 北京 thì tuyệt đối không thêm 里.

3. Bảng tổng kết khi phương vị từ trong tiếng Trung

Loại từ	Cần phương vị từ?	Ví dụ
Danh từ thường (桌子, 房间, 衣柜, 书包)	✔ bắt buộc	在桌子上、从衣柜里
Danh từ chỉ người (小王, 我, 老师)	✔ thêm 这儿/那儿	在我这儿、从小王那儿
Danh từ nơi chốn (学校, 医院)	Không bắt buộc	在学校 / 在学校里
Địa danh (中国, 北京)	✘ không thêm	在中国、去北京
Phương vị từ hợp thành (前面, 里面)	Đã là nơi chốn	在前面、从里面

4. Lỗi người Việt hay mắc

Lỗi 1 — Bỏ quên phương vị từ sau danh từ thường. ※他在教室学习 còn tạm chấp nhận vì 教室 là danh từ nơi chốn, nhưng ※他在房间学习 thì sai — phải là 在房间里.

Lỗi 2 — Dùng thẳng tên người sau 在/从. ※我从小王来 hoặc ※书在老师. Phải nói 从小王那儿来, 书在老师那儿.

Lỗi 3 — Thêm 里 vào địa danh. ※我在中国里学习汉语. Bỏ 里 đi: 我在中国学习汉语.

Lỗi 4 — Chọn sai phương vị từ. 书在桌子上 (trên mặt bàn) khác hẳn 书在桌子里 (trong ngăn bàn). Phải hình dung vị trí thực tế trước khi chọn.

5. Mở rộng: bộ phương vị từ thường dùng

Phương vị từ đơn gồm: 上、下、前、后、里、外、左、右、东、南、西、北、内、中、间、旁. Chúng ít khi đứng một mình mà thường thêm hậu tố 面 hoặc 边 để thành phương vị từ hợp thành:

• 上面 / 上边 / 上 — phía trên: 桌子上放着一本书。
• 下面 / 下边 / 下 — phía dưới: 猫在床下面。
• 里面 / 里边 / 里 — bên trong: 包里有什么?
• 外面 / 外边 — bên ngoài: 外边下雨了。
• 前面 / 后面 — phía trước / sau: 学校后面有一个公园。
• 旁边 — bên cạnh: 银行旁边是邮局。
• 中间 — ở giữa: 他坐在小王和小张的中间。
• 对面 — đối diện: 我家对面有一家超市。

Một lưu ý về khẩu ngữ: dạng rút gọn một chữ (上、里、下) rất hay dùng và nghe tự nhiên hơn — 桌上、屋里、楼下、床下. Người học nên tập dùng dạng này để câu văn bớt cứng. Cũng lưu ý rằng khi phương vị từ đứng sau danh từ, chữ 的 thường bị lược: nói 桌子上 chứ hiếm khi nói 桌子的上面.

6. Luyện tập

(1) Điền phương vị từ (上、下、前面、中间、外面、里面):

1. 他家在我家______。
2. 星期天，到街______去走走吧。
3. 他刚从飞机______下来。
4. 我们到房间______去散散步吧。
5. 他坐在小王和小张的______。
6. 我去楼______找一位朋友。

(2) Điền 这儿 hoặc 那儿:

7. 他刚从王老师______回来。
8. 什么时候到我______来玩玩呀?
9. 我很想到你______去，可是一直没空。

Đáp án: (1) 前面 — nhà anh ấy ở phía trước nhà tôi. (2) 上 — 到街上去 ra phố. (3) 上 — 从飞机上下来 từ trên máy bay bước xuống. (4) 外面 — ra ngoài phòng đi dạo. (5) 中间 — ngồi giữa hai người. (6) 下 — 楼下 tầng dưới. (7) 那儿 — chỗ thầy Vương, xa người nói. (8) 这儿 — chỗ tôi. (9) 那儿 — chỗ bạn, xa người nói.