Phân biệt 一部电影 và 一场电影: chọn lượng từ nào cho phim?

Điểm mấu chốt: 一场电影 phần lớn liên quan tới thời gian chiếu, còn 一部电影 liên quan tới tên phim và nội dung phim.

Người học tiếng Trung thường thuộc lòng “xem phim là 看电影” nhưng khi phải thêm lượng từ thì lúng túng. Việc phân biệt 一部电影 và 一场电影 thực ra rất rõ ràng nếu bạn hỏi mình một câu: đang nói về tác phẩm hay về suất chiếu?

1. 一部电影 — đếm tác phẩm

“一部电影” về cơ bản chính là “一个电影”, chỉ một bộ phim với tư cách một tác phẩm nghệ thuật, có tên riêng, có đạo diễn, có nội dung. Khi bạn khen chê phim, bàn về cốt truyện, diễn viên, kết thúc — hãy dùng 部.

• (1) 你觉得这部（个）电影怎么样?
  Bạn thấy bộ phim này thế nào?
• (3) 我看过好几部中国电影。
  Tôi đã xem mấy bộ phim Trung Quốc.

Trong câu (3), “好几部” nhấn mạnh mấy tác phẩm khác nhau — nếu dùng 场 thì thành ra mấy lượt đi xem, có thể là cùng một phim.

2. 一场电影 — đếm suất chiếu

“一场电影” gắn với thời gian chiếu tại rạp. Một suất chiếu thậm chí có thể chiếu tới hai bộ phim. Tiếng Trung có các cách nói 早场电影 (suất sáng), 中午场电影 (suất trưa), 夜场电影 (suất tối), 学生场电影 (suất dành cho học sinh). Người ta hoàn toàn có thể nói: 第一场放映两部故事片、第二场放映一部科教片 — suất đầu chiếu hai phim truyện, suất hai chiếu một phim khoa giáo.

• (2) 第一场电影从几点到几点? 放几部电影?
  Suất chiếu đầu tiên từ mấy giờ đến mấy giờ? Chiếu mấy bộ phim?
• (4) 听说今天晚上学校有一场电影。
  Nghe nói tối nay trường có một buổi chiếu phim.

Câu (2) là minh chứng rõ nét cho thấy hai lượng từ tồn tại song song trong cùng một câu: 场 đếm suất, 部 đếm phim.

3. Trường hợp dùng được cả hai

• (5) 这部（场）电影什么时候开始?
  Bộ phim (suất chiếu) này mấy giờ bắt đầu?

Hỏi giờ bắt đầu thì cả hai góc nhìn đều hợp lý: bộ phim ấy bắt đầu lúc mấy giờ, hay suất chiếu ấy bắt đầu lúc mấy giờ. Đây là vùng giao nhau hiếm hoi của 部 và 场.

4. Bảng tổng kết khi phân biệt 一部电影 và 一场电影

Ngữ cảnh	部	场
Bàn về nội dung, cốt truyện	✔	✘
Nói về suất chiếu, giờ chiếu	✘	✔
Đếm số phim đã xem	✔	✘
Trường tổ chức chiếu phim tối nay	✘	✔
Hỏi mấy giờ bắt đầu	✔	✔

5. Lỗi người Việt hay mắc

Lỗi 1 — Dùng 场 khi bình luận phim. ※这场电影的男主角演得真好。 Diễn viên thuộc về tác phẩm chứ không thuộc về suất chiếu, phải nói 这部电影.

Lỗi 2 — Dùng 部 khi nói về hoạt động chiếu. ※今天晚上学校有一部电影。 Trường tổ chức một buổi chiếu, phải nói 一场电影.

Lỗi 3 — Dùng 个 cho mọi thứ. 一个电影 tuy được chấp nhận trong khẩu ngữ nhưng trong văn viết và thi cử, 一部电影 mới là cách nói chuẩn mực.

Lỗi 4 — Nhầm với phim truyền hình. Phim bộ truyền hình là 一部电视剧, còn một tập là 一集. Không nói ※一场电视剧.

6. Mở rộng: 部 và 场 dùng cho những gì khác

Nắm được hai lượng từ này, người học sẽ vận dụng đúng cho hàng loạt danh từ khác:

部 đi với tác phẩm dài, có kết cấu và với máy móc: 一部小说 (bộ tiểu thuyết), 一部词典 (bộ từ điển), 一部电视剧 (bộ phim truyền hình), 一部作品 (một tác phẩm), 一部手机 (chiếc điện thoại), 一部汽车 (chiếc ô tô, cách nói cũ).

场 đi với sự việc diễn ra trong một khoảng thời gian, tại một nơi: 一场比赛 (một trận đấu), 一场演出 (một buổi biểu diễn), 一场音乐会 (một buổi hoà nhạc), 一场考试 (một buổi thi), 一场大雨 (một trận mưa lớn), 一场大火 (một trận hoả hoạn), 一场病 (một trận ốm), 一场梦 (một giấc mộng), 一场误会 (một trận hiểu lầm).

Có thể thấy 场 mang màu sắc “một hồi, một trận, một chặp” — rất gần với cách người Việt nói “một trận mưa”, “một trận ốm”. Đây là điểm tựa liên tưởng thuận lợi đối với người học tiếng Việt.

7. Luyện tập

Điền 部 hoặc 场 vào chỗ trống:

1. 昨天我看了一______很有意思的中国电影。
2. 今天晚上有两______电影，你想看哪一______?
3. 他写了一______长篇小说。
4. 昨天下了一______大雨。
5. 这______电影一共放两______片子。
6. 他生了一______大病，住院一个月。

Đáp án: (1) 部 — bàn về nội dung phim thú vị. (2) 场 / 场 — nói về suất chiếu tối nay. (3) 部 — tác phẩm dài. (4) 场 — trận mưa. (5) 场 / 部 — một suất chiếu hai bộ phim. (6) 场 — một trận ốm.

Xem thêm bài 遍 và 次 để hoàn thiện mảng lượng từ liên quan tới việc xem phim.