Phân biệt 这本书 và 这些书: một lượng từ là đủ

Điểm mấu chốt: không được nói ※这些本书都是我的。

Rất nhiều người học không biết rằng 些 cũng là một lượng từ, ngang hàng với 本、个、张. Hiểu điều này là bạn hết sai ngay. Bài này giúp bạn phân biệt 这本书 và 这些书.

1. Nguyên tắc: giữa 这 và danh từ chỉ được một lượng từ

本 là lượng từ, 些 cũng là lượng từ. Cấu trúc “这 ⋯ 书” chỉ cần một lượng từ, không được dùng hai.

• 这本书 ✔ (= 这一本书)
• 这些书 ✔
• ※这些本书 ✘

2. Bảng số ít – số nhiều

Số ít (singular)	Số nhiều (plural)
一本书 — a book	一些书 — some books
这本书 — this book	这些书 — these books
那本书 — that book	那些书 — those books
哪本书 — which book	哪些书 — which books

Bảng này rất đáng học thuộc: chỉ cần đổi lượng từ từ 本 sang 些 là câu chuyển từ số ít sang số nhiều, không cần đổi gì khác.

3. Ví dụ theo cặp

• (1) a. 这个人是我朋友。(Người này là bạn tôi.)
      b. 这些人都是我朋友。(Những người này đều là bạn tôi.)
• (2) a. 这辆自行车是新的。(Chiếc xe đạp này mới.)
      b. 这些自行车都是新的。(Những chiếc xe đạp này đều mới.)
• (3) a. 这张是上海地图。(Cái này là bản đồ Thượng Hải.)
      b. 这些都是上海地图。(Những cái này đều là bản đồ Thượng Hải.)

Chú ý câu (3): khi ngữ cảnh đã rõ, danh từ có thể lược bỏ — 这张 / 这些 tự đứng làm chủ ngữ.

4. Một chi tiết đáng chú ý: 都

Quan sát các câu b ở trên: chúng đều có 都. Đây không phải ngẫu nhiên. Khi chủ ngữ là số nhiều và bạn muốn nói “tất cả đều”, tiếng Trung gần như luôn thêm 都:

• 这些书都很有意思。
• 那些学生都来了。
• 这些菜我都喜欢。

Bỏ 都 thì câu vẫn đúng ngữ pháp nhưng nghe cụt và thiếu tự nhiên với người bản xứ.

5. Lỗi người Việt hay mắc khi phân biệt 这本书 và 这些书

Lỗi 1 — dùng hai lượng từ. ※这些本书、※那些个人 đều sai.

Lỗi 2 — thêm số lượng vào sau 这些. ※这些三本书 sai; phải là 这三本书.

Lỗi 3 — dùng 些 với danh từ đếm chính xác. 些 luôn mang nghĩa mơ hồ “một ít, một vài”. Muốn nói con số cụ thể phải bỏ 些: 三本书.

Lỗi 4 — thêm 们 sau 这些人. ※这些人们 sai — đã có 这些 thì bỏ 们.

6. Mở rộng: 一些 và các cách nói “một ít”

• 一些 — một vài, một ít: 我买了一些水果。 Có thể rút gọn thành 些 khi đứng sau động từ: 买些水果吧。
• 有些 — có một số (làm chủ ngữ): 有些人不同意。(Có một số người không đồng ý.) Chú ý 有些 còn là phó từ nghĩa “hơi”: 我有些累了。
• 一点儿 — một chút, dùng với danh từ không đếm được: 一点儿水、一点儿时间.
• 几 — mấy, dùng khi số lượng nhỏ và đếm được: 几本书、几个人.

Phân biệt nhanh: 一些 dùng cho cả đếm được lẫn không đếm được, còn 一点儿 chỉ dùng cho không đếm được hoặc trừu tượng. Nói 一些书 ✔ nhưng ※一点儿书 ✘.

7. Mở rộng: 这些 trong khẩu ngữ

Vài cách nói rất thông dụng với 这些:

• 这些天 — mấy hôm nay: 这些天我特别忙。
• 这些年 — mấy năm nay: 这些年变化真大。
• 就这些 — chỉ có thế thôi: 我要说的就这些。
• 这些都是⋯ — tất cả những cái này đều là…

8. Mở rộng: bộ ba 这 – 那 – 哪

Ba đại từ chỉ thị này vận hành song song với nhau, nên học theo bộ sẽ nhanh hơn nhiều:

	Gần	Xa	Hỏi
Sự vật	这 (này)	那 (kia)	哪 (nào)
Số nhiều	这些	那些	哪些
Nơi chốn	这儿/这里	那儿/那里	哪儿/哪里
Cách thức	这样/这么	那样/那么	怎样/怎么
Thời điểm	这时候	那时候	什么时候

Chú ý phát âm: 哪 đọc là nǎ (thanh 3), khác với 那 đọc nà (thanh 4). Chỉ khác thanh điệu nhưng một bên là câu hỏi, một bên là câu kể — người học rất hay nói nhầm.

9. Mở rộng: khi nào lược bỏ danh từ

Khi bối cảnh đã rõ, tiếng Trung thường bỏ hẳn danh từ, chỉ giữ 这/那 + lượng từ:

• ——你要哪本？——我要这本。(— Bạn lấy quyển nào? — Tôi lấy quyển này.)
• 这个多少钱？(Cái này bao nhiêu tiền?)
• 那些太贵了，我买这些吧。(Mấy cái kia đắt quá, tôi mua mấy cái này vậy.)

Đây là cách nói cực kỳ tự nhiên khi đi mua sắm — chỉ cần chỉ tay và nói 这个 hoặc 那个 là đủ.

10. Luyện tập

Sửa lỗi hoặc điền từ thích hợp:

1. ※这些本词典都是新的。
2. ※那些三个学生我都认识。
3. ______书你看过吗？（chỉ một quyển）
4. ______书你看过吗？（chỉ nhiều quyển）

Đáp án: 1. → 这些词典都是新的。 2. → 那三个学生我都认识。 3. 这本 – 4. 这些