Phân biệt 怎么 và 什么: 怎么说 khác 说什么 ở chỗ nào?

Điểm mấu chốt: Không nói ※你什么去? cũng không nói ※你吃怎么? 怎么 đứng trước động từ, 什么 đứng sau động từ.

怎么 tương đương “how”, “by what means”; 什么 tương đương “what”. Để phân biệt 怎么 và 什么, cần xuất phát từ chỗ chúng đảm nhiệm hai chức năng ngữ pháp khác nhau: một bên là trạng ngữ, một bên là tân ngữ.

1. Hai công thức

怎么 + động từ — 怎么 làm trạng ngữ, hỏi phương thức, cách làm.

động từ + 什么 — 什么 làm tân ngữ, hỏi đối tượng, nội dung.

Trật tự này phản ánh trật tự chung của câu tiếng Trung: thành phần bổ nghĩa cho hành động (trạng ngữ) luôn đứng trước động từ, còn đối tượng chịu tác động (tân ngữ) luôn đứng sau.

2. Ví dụ đối chiếu khi phân biệt 怎么 và 什么

  • (1) ——你怎么去? ——我骑自行车去。
    — Bạn đi bằng cách nào? — Tôi đạp xe đi.
  • (2) ——你吃什么? ——我吃面包。
    — Bạn ăn gì? — Tôi ăn bánh mì.

Câu trả lời cho biết rất rõ: đáp lại 怎么 là một phương thức (骑自行车), đáp lại 什么 là một sự vật (面包).

3. Cấu trúc lặp lại nghi vấn từ

Cả hai đều vào được khuôn “……就……”, nghĩa là “muốn thế nào thì thế ấy”:

  • (3) 你想说什么就说什么。
    Bạn muốn nói gì thì nói nấy.
  • (4) 你想怎么说就怎么说。
    Bạn muốn nói thế nào thì nói thế ấy.

Điểm đáng chú ý: dù vào khuôn này, vị trí của hai từ vẫn không đổi — 什么 vẫn sau 说, 怎么 vẫn trước 说. Đây là bằng chứng cho thấy vị trí là thuộc tính cố hữu chứ không phải chuyện tuỳ ngữ cảnh.

4. Bảng tổng kết

Tiêu chí 怎么 什么
Nghĩa Thế nào, bằng cách nào Cái gì
Vị trí Trước động từ Sau động từ
Chức năng Trạng ngữ Tân ngữ
Câu trả lời là Phương thức, cách làm Sự vật, nội dung
你___去? ✔ 怎么去 ✘
你吃___? ✘ ✔ 吃什么

5. Lỗi người Việt hay mắc

Lỗi 1 — Đặt 怎么 sau động từ. ※这个字写怎么? Phải nói 这个字怎么写?

Lỗi 2 — Đặt 什么 trước động từ. ※你什么去? Nếu định hỏi cách đi thì dùng 你怎么去?; nếu định hỏi đi đâu thì dùng 你去哪儿?

Lỗi 3 — Dùng 怎么 để hỏi tình trạng. ※你身体怎么? Hỏi tình trạng phải dùng 怎么样: 你身体怎么样?

Lỗi 4 — Không phân biệt 怎么 hỏi cách thức với 怎么 hỏi nguyên nhân. 你怎么去? là hỏi phương tiện, còn 你怎么不去? lại là hỏi lý do kèm ngạc nhiên: “Sao bạn lại không đi?” Ngữ điệu và ngữ cảnh quyết định.

6. Mở rộng: họ nhà 怎么 và các câu mẫu thực dụng

怎么 sinh ra nhiều kết cấu rất hay dùng trong giao tiếp hằng ngày:

  • 怎么样 — thế nào, ra sao: 这件衣服怎么样? Chiếc áo này thế nào?
  • 怎么了 — làm sao thế: 你怎么了? 脸色不太好。 Bạn làm sao thế? Sắc mặt không ổn lắm.
  • 怎么办 — làm sao bây giờ: 钱包丢了,怎么办? Ví mất rồi, làm sao đây?
  • 怎么回事 — chuyện gì vậy: 这是怎么回事? Đây là chuyện gì vậy?
  • 不管怎么样 — dù thế nào đi nữa: 不管怎么样,我都支持你。 Dù thế nào tôi cũng ủng hộ bạn.

Ba câu hỏi có tần suất sử dụng cao nhất trên lớp học đều theo công thức 怎么 + động từ: 这个字怎么写? (chữ này viết thế nào?), 这个词怎么念? (từ này đọc thế nào?), 这句话汉语怎么说? (câu này tiếng Trung nói thế nào?). Nắm chắc ba câu này, người học có thể chủ động khai thác thông tin trong suốt quá trình học. Có thể đọc thêm bài 哪 và 什么 để hệ thống lại toàn bộ nhóm nghi vấn từ.

7. Luyện tập

Dùng 怎么 hoặc 什么 điền vào chỗ trống:

  1. 请问,这个字______写?
  2. 你在大学学习______?
  3. 你说______?
  4. “I study Chinese” 汉语______说?
  5. 你在写______?

Đáp án: (1) 怎么 — đứng trước động từ 写, hỏi cách viết. (2) 什么 — sau động từ 学习, hỏi học ngành gì. (3) 什么 — sau 说, hỏi nói cái gì. (4) 怎么 — trước 说, hỏi nói thế nào. (5) 什么 — sau 写, hỏi viết cái gì.

Câu hỏi thường gặp

怎么 có bao giờ đứng sau động từ không?

Không trong vai trò hỏi cách thức. Câu ※你吃怎么 là sai. Chỉ có kết cấu 怎么样 mới đứng sau được, ví dụ 你觉得怎么样?

怎么 và 怎么样 khác nhau thế nào?

怎么 làm trạng ngữ, đứng trước động từ hỏi cách thức: 怎么去. 怎么样 làm vị ngữ hoặc bổ ngữ, hỏi tình trạng: 你身体怎么样?

怎么 còn nghĩa nào khác?

怎么 còn hỏi nguyên nhân, mang giọng ngạc nhiên: 你怎么才来? — “Sao bây giờ cậu mới đến?” Nghĩa này khác hẳn nghĩa hỏi cách thức.

Kiến Thức Tiếng Trung

Chia sẻ kiến thức tiếng Trung tại website.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *