Điểm mấu chốt: 群, 伙, 堆, 批 đều là lượng từ chỉ nhiều người ở cùng nhau, nhưng dùng trong những hoàn cảnh khác nhau.
Tiếng Việt gộp cả bốn thành “một đám / một nhóm người”, nên người học rất dễ dùng nhầm — mà sự nhầm lẫn ở đây không chỉ là lỗi ngữ pháp, trong nhiều trường hợp còn gây thất thố về sắc thái. Bài viết dưới đây phân tích cách phân biệt 一群人, 一伙人, 一堆人 và 一批人 theo sắc thái và ngữ cảnh.
1. 一群人 — đông người tụ tập, trung tính
“一群人” là rất nhiều người tụ họp lại một chỗ. Đây là từ trung tính, an toàn nhất trong bốn từ.
- (1) 一群漂亮的姑娘和一群年轻的小伙子边歌边舞。
Một nhóm các cô gái xinh đẹp và một nhóm chàng trai trẻ vừa hát vừa múa. - (2) 每天早上公园里一群一群的老人在锻炼身体。
Mỗi sáng trong công viên từng tốp từng tốp người già tập thể dục.
Lưu ý cách dùng điệp “一群一群的” để tả nhiều nhóm rải rác — rất thường gặp trong văn miêu tả.
2. 一伙人 — bè nhóm, thường có nghĩa xấu
“一伙人” cũng là nhiều người tụ tập, nhưng thiên về nghĩa một tập thể do mấy người hoặc nhiều người hợp thành. Người ta hay nói 这一伙、那一伙. Có lúc 一伙人 mang sắc thái chê bai.
- (3) 这一伙人是干什么的?
Đám người này làm gì thế? - (4) 这几个人是一伙的，专门偷别人的自行车。
Mấy người này là một bọn, chuyên đi trộm xe đạp của người khác. - (5) 外面进来一伙人，说要见公司的领导。
Bên ngoài kéo vào một nhóm người, nói là muốn gặp lãnh đạo công ty.
Trong câu (5), 伙 có thể thay bằng 群 mà nghĩa vẫn ổn — vì đây là ngữ cảnh trung tính. Nhưng ở câu (4) thì 伙 là bắt buộc, vì 一伙的 chính là “một bọn, đồng bọn”.
3. 一堆人 — lộn xộn, xúm xít
“一堆人” cũng là nhiều người tụ lại. Chữ 堆 vốn là động từ, nghĩa là chất đống, xếp đống — thường là không có quy tắc, lộn xộn bừa bãi. Vì thế 一堆人 thường chỉ đám người tụ tập trông hơi lộn xộn, không ngay ngắn. Số lượng của 一堆人 đôi khi ít hơn 一群人.
- (6) 那儿围着一堆人在看什么?
Chỗ kia xúm một đám người lại xem gì thế? - (7) 场地上横七竖八地躺着一堆一堆的伤员。
Trên bãi đất nằm ngổn ngang từng đám thương binh. - (8) 一堆堆人，有的躺着，有的蹲(dūn)着，有的站着。
Từng đám từng đám người, kẻ nằm, kẻ ngồi xổm, kẻ đứng.
Ở câu (6), 堆 có thể thay bằng 群 hoặc 伙, nhưng chữ 堆 diễn tả sinh động hơn cảnh người vây quanh chen chúc lộn xộn.
4. 一批人 — một đợt cùng hành động
“一批人” chỉ một nhóm người cùng hành động một lúc, không mang nghĩa những người rời rạc tụ lại. Ta nói 第一批、上一批、下一批、分批.
- (9) 这个饭店的生意很好，一批客人刚走又来了一批。
Quán này làm ăn rất khá, một lượt khách vừa đi lại tới một lượt nữa. - (10) 今天又来了一批新同学。这第五批学生都是从德国来的。明天还有一批从日本来的留学生。
Hôm nay lại có một đợt bạn mới tới. Đợt thứ năm này đều từ Đức sang. Ngày mai còn một đợt lưu học sinh từ Nhật nữa. - (11) 五百个学生分三批去参观游览东方明珠。
Năm trăm học sinh chia ba đợt đi tham quan tháp Minh Châu Phương Đông.
5. Bảng tổng kết khi phân biệt 一群人, 一伙人, 一堆人 và 一批人
| Tiêu chí | 群 | 伙 | 堆 | 批 |
|---|---|---|---|---|
| Sắc thái | Trung tính | Hay chê bai | Lộn xộn | Trung tính |
| Nhấn mạnh | Đông, tụ tập | Bè nhóm, phe | Xúm xít bừa bộn | Cùng đợt hành động |
| Nói được 一大… | ✔ 一大群 | ✘ | ✔ 一大堆 | ✔ 一大批 |
| Nói được 一小… | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ |
| Dùng cho động vật | ✔ 一群鸡 | ✘ | ✘ | ✘ |
| Dùng cho đồ vật | ✘ | ✘ | ✔ 一堆书 | ✔ 一批货 |
6. Lỗi người Việt hay mắc
Lỗi 1 — Dùng 伙 để khen. ※一伙热情的老师来看我们。 Nói vậy nghe như “một bọn giáo viên”, rất bất lịch sự. Phải dùng 一群.
Lỗi 2 — Nói 一大伙. Đây là kết hợp không tồn tại. Muốn tả đông thì dùng 一大群、一大批、一大帮子.
Lỗi 3 — Dùng 批 cho người tụ tập ngẫu nhiên. ※门口站着一批人在聊天。 Người đứng tán gẫu không phải một đợt hành động có tổ chức, phải nói 一群人 hoặc 一堆人.
Lỗi 4 — Dùng 群 cho đồ vật. ※桌上放着一群书。 Đồ vật chất đống phải dùng 一堆书.
7. Mở rộng: 帮 và cách dùng khác của bốn lượng từ
Ngoài bốn từ trên, tiếng Trung còn cách nói 一帮人, dùng gần giống 一伙人. Người ta còn nói 一帮子、一大帮子 để tả rất đông người, giọng suồng sã.
群 còn là lượng từ của động vật: 一群鸡 (đàn gà), 一群马 (đàn ngựa), 一群羊 (đàn cừu), 一群鸟 (đàn chim).
堆 còn là lượng từ của đồ vật chất đống: 一堆脏衣服 (đống quần áo bẩn), 一堆泥土 (đống đất), 一堆书 (chồng sách), và cả 一堆火 (đống lửa).
批 còn dùng cho hàng hoá, công văn với số lượng tương đối nhiều:
- (12) 这批彩电一共两百台。
Lô ti vi màu này tổng cộng hai trăm chiếc. - (13) 今天商店开始供应一批处理的日用品。
Hôm nay cửa hàng bắt đầu bán ra một lô đồ dùng hàng ngày hạ giá. - (14) 请把这批信件送到各个办公室去。
Hãy đưa lô thư từ này tới từng phòng làm việc.
8. Luyện tập
Chọn 群 / 伙 / 堆 / 批 điền vào chỗ trống:
- 公园里有一______孩子在放风筝。
- 警察抓住了那一______小偷。
- 今年学校又招了一______新生。
- 房间里堆着一______旧报纸。
- 路口围着一______人，好像出事了。
- 山坡上有一______羊。
Đáp án: (1) 群 — trung tính, đông trẻ con. (2) 伙 — bọn trộm, nghĩa xấu. (3) 批 — một đợt tuyển sinh. (4) 堆 — đồ vật chất đống. (5) 堆 (hoặc 群) — đám người xúm lại lộn xộn. (6) 群 — đàn cừu.
Câu hỏi thường gặp
一伙人 có phải luôn mang nghĩa xấu không?
Không phải luôn luôn, nhưng rất thường. 这几个人是一伙的 mang hàm ý đồng bọn. Khi nói trung tính về một nhóm khách thì 一群人 an toàn hơn.
一大伙 có nói được không?
Không. 群, 堆, 批 đều nói được 一大群, 一大堆, 一大批 nhưng 伙 thì không có 一大伙. Ngược lại cả bốn đều nói được 一小群, 一小堆…
一帮人 khác gì 一伙人?
Cách dùng gần như nhau, đều chỉ một nhóm người, thường mang sắc thái suồng sã hoặc hơi tiêu cực. 帮 còn nói được 一帮子, 一大帮子 để tả rất đông người.
