Phân biệt 很多, 不少 và 很少 trong tiếng Trung

Điểm mấu chốt: không được nói ※我们班有多日本学生、※我们班有少日本学生、※我家里有很少人、※最近很多下雨。

多 và 少 là hai tính từ cơ bản nhất, nhưng lại có những hạn chế ngữ pháp đặc biệt. Bài này giúp bạn phân biệt 很多, 不少 và 很少 và dùng chúng đúng vị trí.

1. Bốn câu mẫu

	A	B
1	我们班有很多日本学生。	我们班日本学生很多。
2	我们班有不少日本学生。	我们班日本学生不少。
3	—	我们班日本学生不多。
4	—	我们班日本学生很少。

Câu 1 và 2 nghĩa gần nhau; câu 3 và 4 nghĩa gần nhau; cột A và cột B cũng gần nhau. Nhưng chú ý: cột A của câu 3 và 4 bỏ trống — đó chính là điểm mấu chốt.

2. Quy tắc 1: làm định ngữ thì phải có phó từ

Khi làm định ngữ, 多 và 少 không đứng một mình, phải nói 很多、不少. Sau 很多、不少 thường không dùng 的:

很多 / 不少 + danh từ   (很多 + danh từ ≈ 不少 + danh từ)

• (1) 我有很多英文书。 ✔
• (2) 我有不少英文书。 ✔
• (3) 他有很多钱。 ✔
• (4) 他有不少钱。 ✔

Cấm quan trọng: không nói ※有很少书、※有非常少书、※有不多书、※有非常多书. Những ý này chỉ diễn đạt được ở vị trí vị ngữ:

• (5) 他家里书很少。 ✔

Nói cách khác: chỉ 很多 và 不少 mới làm được định ngữ; các tổ hợp còn lại (很少、不多、非常多、非常少) chỉ làm vị ngữ.

3. Quy tắc 2: làm vị ngữ thì cần phó từ (nếu không so sánh)

danh từ + 不 / 不太 / 比较 / 很 / 非常 + 多 / 少

• (6) 我家里人不太多。
• (7) 我家里人比较多。
• (8) 我家里人很少。
• (9) 我家里人非常少。

4. Quy tắc 3: khi so sánh thì 多, 少 đứng một mình được

danh từ + 多 / 少

• (10) 这家商店东西多，那家商店东西少。
• (11) 我们班美国人多，他们班美国人少。
• (12) 他的钱比我多。

Đây là điểm rất đáng chú ý: câu ※我家里人多 đứng một mình nghe cụt, nhưng đặt trong thế đối lập 这家⋯那家 thì lại hoàn toàn tự nhiên.

5. Quy tắc 4: 很少 đứng trước động từ nghĩa là “ít khi”

Đây là điểm khiến nhiều người học sai nhất. 很少 + động từ nghĩa là “không thường xuyên”, và từ trái nghĩa của nó là 经常/常常, không phải 很多:

• (13) 最近很少下雨。 ✔ (Gần đây ít mưa.)
• (14) ※最近很多下雨。 ✘
• (15) 我们都很忙，很少见面。 ✔ (Chúng tôi đều bận, ít khi gặp nhau.)
• (16) ※我们不太忙，很多见面。 ✘

Câu (14) và (16) phải sửa thành:

• (14) 最近经常（常常）下雨。
• (16) 我们不太忙，经常（常常）见面。

6. Bảng tổng kết

Vị trí	Dùng được	Không dùng được
Định ngữ (trước danh từ)	很多、不少	※很少、※不多、※非常多
Vị ngữ (sau danh từ)	很多、不少、很少、不多、非常少	※多 / ※少 đứng trần (nếu không so sánh)
Vị ngữ khi so sánh	多、少 đứng trần	—
Trước động từ	很少 (= ít khi), 经常 (= thường)	※很多 + động từ

7. Lỗi người Việt hay mắc khi phân biệt 很多, 不少 và 很少

Lỗi 1 — dùng 很少 làm định ngữ. ※我有很少钱 sai; phải nói 我的钱很少.

Lỗi 2 — dùng 很多 trước động từ. ※我很多看电影 sai; phải là 我经常看电影.

Lỗi 3 — bỏ phó từ khi làm định ngữ. ※我有多朋友 sai; phải là 我有很多朋友.

Lỗi 4 — thêm 的 sau 很多. 很多的朋友 nghe thừa; chuẩn là 很多朋友.

8. Mở rộng: 不少 và sắc thái nhấn mạnh

不少 về nghĩa tương đương 很多 nhưng mang sắc thái “nhiều hơn tưởng tượng”, tức có chút ngạc nhiên:

• 今天来了不少人。(Hôm nay đến khá đông người đấy.)
• 他懂得不少。(Anh ấy biết cũng nhiều phết.)
• 这次考试他错了不少。(Lần thi này cậu ấy sai cũng nhiều.)

Đây là hiện tượng phổ biến trong tiếng Trung: phủ định của mặt đối lập (不少 = không ít) thường mang sắc thái nhấn mạnh hơn khẳng định trực tiếp (很多).

9. Mở rộng: các cách nói “nhiều” và “ít” khác

Để bài viết và lời nói phong phú hơn, bạn nên biết thêm nhóm từ sau:

• 许多 (xǔduō) — nhiều, thiên văn viết, làm định ngữ trực tiếp: 许多人、许多问题.
• 大量 (dàliàng) — số lượng lớn, dùng cho vật chất và dữ liệu: 大量资金、大量时间.
• 不多不少 — vừa đủ, không hơn không kém.
• 多得很 — nhiều lắm, khẩu ngữ: 这样的人多得很。
• 少得可怜 — ít đến đáng thương: 他的工资少得可怜。

Chú ý 许多 khác 很多 ở chỗ nó là một từ hoàn chỉnh, không cần phó từ, và mang màu văn viết rõ rệt.

10. Luyện tập

Sửa lỗi trong các câu sau:

1. A: 你家里人多不多？ B: 我家里人少。
2. ※我们班有多学生。
3. ※他有比较多书。
4. ※这个书店不多书。
5. ※这个书店很少书。
6. ※北海道冬天很多下雪。
7. ※上课的时候，他很多说话。

Đáp án: 1. → 我家里人很少。 2. → 有很多学生。 3. → 他的书比较多。 4. → 这个书店书不多。 5. → 这个书店书很少。 6. → 北海道冬天经常下雪。 7. → 他常常说话。