Phân biệt 有点儿 và 一点儿: ba công thức và một lỗi kinh điển

Điểm mấu chốt: Không nói ※他今天一点儿不高兴。 Muốn nói “hôm nay anh ấy hơi buồn” thì phải là 他今天有点儿不高兴.

有点儿 và 一点儿 nhìn na ná nhau, cùng dịch là “một chút, hơi”, nhưng đứng ở hai vị trí hoàn toàn khác nhau. Bài này giúp bạn phân biệt 有点儿 và 一点儿 qua ba công thức cố định.

1. Công thức một: 有点儿 + tính từ / động từ

  • (1) 东西有点儿贵。
    Đồ hơi đắt.
  • (2) 房间有点儿脏。
    Phòng hơi bẩn.
  • (3) 他今天有点儿不高兴。
    Hôm nay anh ấy hơi không vui.
  • (4) 他有点儿喜欢上她了。
    Anh ấy hơi có cảm tình với cô ấy rồi.

有点儿 ở đây là phó từ chỉ mức độ, đứng trước vị ngữ. Phần lớn trường hợp nó mang ý không như mong muốn: đắt, bẩn, mệt, khó, buồn. Nói 有点儿漂亮 nghe rất kỳ, vì đẹp là điều tốt.

2. Công thức hai: tính từ + (一)点儿

  • (5) 这件比那件贵一点儿。
    Chiếc này đắt hơn chiếc kia một chút.
  • (6) 房间脏了一点儿。
    Phòng bẩn đi một chút.
  • (7) 请说得慢一点儿。
    Xin nói chậm một chút.

Ở vị trí sau tính từ, 一点儿 biểu thị mức chênh lệch — dùng khi so sánh hoặc khi đề nghị ai đó điều chỉnh.

3. Công thức ba: động từ + (一)点儿 + danh từ

  • (8) 桌子上有(一)点儿水。
    Trên bàn có một chút nước.
  • (9) 他今天买了(一)点儿菜。
    Hôm nay anh ấy mua một ít rau.
  • (10) 随便吃(一)点儿吧。
    Ăn tạm một chút đi.

Chú ý quan trọng: 东西有点儿贵 và 桌上有点儿水 không cùng cấu trúc.

  • 有点儿贵 = 有点儿 (phó từ) + 贵 (tính từ).
  • 有点儿水 = 有 (động từ) + (一)点儿水 (tân ngữ).

4. Mẫu nhấn mạnh: 一点儿……也……

Khi muốn phủ định triệt để, dùng mẫu 一点儿…也…:

  • 一点儿也不贵 — chẳng đắt chút nào.
  • 一点儿也不脏 — chẳng bẩn tí nào.
  • 一点儿水也没有 — chẳng có giọt nước nào.
  • 一点儿菜也没买 — chẳng mua tí rau nào.

Đây chính là chỗ 一点儿 được đứng trước phủ định — nhưng bắt buộc phải có 也 hoặc 都 đi kèm.

5. Bảng tổng kết: phân biệt 有点儿 và 一点儿

Cấu trúc Vị trí Ý nghĩa Ví dụ
有点儿 + adj/V trước hơi, có phần (thường chê) 有点儿累
adj + 一点儿 sau hơn một chút (so sánh) 快一点儿
V + 一点儿 + N sau động từ một ít (số lượng) 喝一点儿水
一点儿…也/都…不/没 trước phủ định chẳng chút nào 一点儿也不难
※一点儿 + adj — SAI ※一点儿贵

6. Lỗi người Việt hay mắc

Lỗi 1 — ※他一点儿不高兴. Thiếu 也. Hoặc nói 他有点儿不高兴 (hơi buồn), hoặc nói 他一点儿也不高兴 (chẳng vui chút nào). Hai câu này nghĩa khác hẳn nhau.

Lỗi 2 — ※请说得有点儿慢. Đề nghị điều chỉnh thì dùng 一点儿 đứng sau: 请说得慢一点儿.

Lỗi 3 — ※这件比那件有点儿贵. Trong câu so sánh với 比, chỉ dùng 一点儿 đứng sau tính từ: 这件比那件贵一点儿.

Lỗi 4 — dùng 有点儿 với tính từ tích cực. ※他有点儿聪明 nghe rất lạ. 有点儿 mang sắc thái phàn nàn, nên chỉ đi với những gì người nói không hài lòng.

7. Mở rộng: các cách nói “một chút” khác

  • 一下 yíxià — làm một cái, dùng sau động từ: 等一下/看一下.
  • 稍微 shāowēi — hơi, trang trọng hơn 有点儿: 稍微贵了一点儿.
  • 些 xiē — dạng văn viết của 一点儿: 好些了/多买些.
  • 点儿 diǎnr — dạng rút gọn trong khẩu ngữ: 快点儿!/小声点儿!
  • 一会儿 yíhuìr — một lát (thời gian), đừng nhầm với 一点儿 (số lượng).

Xem thêm bài cụm chỉ mức độ cao để nắm trọn hệ thống từ chỉ mức độ, từ thấp tới cao.

8. Mẹo nhớ bằng một câu duy nhất

Nếu bạn chỉ nhớ được một điều từ bài này, hãy nhớ câu sau: 有点儿 đứng trước, 一点儿 đứng sau. Trước cái gì và sau cái gì? Trước hoặc sau tính từ.

Từ câu đó suy ra được toàn bộ phần còn lại. Đứng trước tính từ là để nhận xét về hiện trạng, mà nhận xét thì thường là than phiền, nên 有点儿 mang màu tiêu cực. Đứng sau tính từ là để đo phần chênh lệch, mà đo chênh lệch thì phải có mốc so sánh, nên 一点儿 luôn gắn với câu so sánh hoặc lời đề nghị điều chỉnh.

Còn khi 一点儿 đi sau động từ, nó không còn là chuyện mức độ nữa mà là chuyện số lượng: một ít nước, một ít rau, một ít tiền. Ba vai trò, ba vị trí, không chồng lấn nhau chút nào. Chỉ cần bạn tập đặt câu hỏi “chữ này đứng trước hay đứng sau tính từ”, phản xạ sẽ hình thành sau vài chục câu luyện tập.

9. Luyện tập

Điền 有点儿 hoặc 一点儿:

  • (1) 今天他 ______ 感冒。
  • (2) 我 ______ 头疼。
  • (3) 他比我高 ______。
  • (4) 这个字写得小了 ______。
  • (5) 他 ______ 累了。
  • (6) 他 ______ 也不累。
  • (7) 他送给我 ______ 礼物。
  • (8) 这是我的 ______ 心意,请你收下吧。
  • (9) 请你说得慢 ______。

Đáp án: (1) 有点儿. (2) 有点儿. (3) 一点儿. (4) 一点儿. (5) 有点儿. (6) 一点儿 (có 也). (7) 一点儿. (8) 一点儿. (9) 一点儿.

Câu hỏi thường gặp

有点儿 và 一点儿 khác nhau ở đâu?

有点儿 đứng TRƯỚC tính từ hoặc động từ, mang ý không như mong muốn: 有点儿贵, 有点儿累. 一点儿 đứng SAU tính từ để so sánh: 贵一点儿, hoặc sau động từ làm tân ngữ: 买一点儿菜.

有点儿水 và 有点儿贵 có cùng cấu trúc không?

Không. 有点儿贵 là 有点儿 (phó từ) + 贵. Còn 有点儿水 là 有 (động từ) + 一点儿水 (tân ngữ). Hai chữ 有点儿 ở hai câu thuộc hai từ loại khác nhau.

Muốn nói “chẳng đắt chút nào” thì nói thế nào?

Dùng mẫu nhấn mạnh 一点儿…也…: 一点儿也不贵. Tương tự có 一点儿也不脏, 一点儿水也没有, 一点儿菜也没买.

Kiến Thức Tiếng Trung

Chia sẻ kiến thức tiếng Trung tại website.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *