Phân biệt 太便宜了 và 太便宜: trọng âm đổi thì nghĩa cũng đổi

Điểm mấu chốt: Không nói ※我很喜欢住在那儿,那地方东西太便宜。 cũng không nói ※中国太大,有很多游览的好地方。 Chữ 了 quyết định câu là lời khen hay lời chê.

太 trong tiếng Trung có hai nghĩa: một là 非常 (rất), hai là “không phù hợp, quá mức”. Muốn phân biệt 太便宜了 và 太便宜, phải nhìn vào chữ 了 và vị trí trọng âm.

1. Mẫu 太 A 了 — nghĩa là 非常

Khi nói 太A了 với trọng âm (重读 zhòngdú) rơi vào chữ 太, nghĩa là “rất, cực kỳ”. Mẫu này dùng được cho cả điều bạn thích lẫn điều bạn không thích:

Điều không thích Điều thích
太贵了 太便宜了
太脏了 太干净了
太伤心了 太高兴了
太吵了 太安静了
  • (1) 我不喜欢住在那儿,那地方东西太贵了。
    Tôi không thích ở đó, đồ chỗ ấy đắt quá.
  • (2) 我喜欢住在那儿,那地方东西太便宜了。
    Tôi thích ở đó, đồ chỗ ấy rẻ quá.

2. Mẫu 太 A — nghĩa là “không phù hợp”

Nếu chuyển trọng âm (重音 zhòngyīn) sang tính từ và nói 太便宜(了), nghĩa lại thành: rẻ thế này là không ổn. Lúc này có thể bỏ hẳn 了, chỉ nói 太便宜, nghĩa không đổi.

  • (3) A: 这东西大概质量不好。 B: 为什么?你怎么知道? A: 因为这东西太便宜(了),太便宜的东西往往质量比较差。
    A: Món này chắc chất lượng kém. B: Sao vậy? Làm sao cậu biết? A: Vì nó rẻ quá đáng, đồ rẻ quá thường chất lượng kém.

3. Quy tắc thực hành

Nếu chỉ nói 太…… mà không có 了, thì đó chắc chắn là điều bạn cho là không tốt, không phù hợp. Vì thế:

  • Nói được, rất thông dụng: 太贵, 太脏, 太伤心, 太吵.
  • Bình thường không nói: 太便宜, 太干净, 太高兴, 太安静 — vì đó là những điều tốt.
  • (4) 我不喜欢住在那儿,那地方东西太贵。
    Tôi không thích ở đó, đồ chỗ ấy đắt quá đáng.

Tới nhà bạn chơi, thấy nhà rất sạch, dĩ nhiên bạn nên nói:

  • (5) 你家太干净了!
    Nhà cậu sạch quá!

Nếu bạn nói:

  • (6) ※你家太干净。

thì chủ nhà sẽ thấy rất kỳ, vì câu đó nghĩa là: nhà cậu không nên sạch tới mức này, tôi không thích sạch như thế.

4. Bảng tổng kết: phân biệt 太便宜了 và 太便宜

Hình thức Trọng âm Nghĩa Thái độ Ví dụ
太 A 了 vào 太 非常 A khen hoặc chê 太便宜了!(rẻ quá)
太 A (了) vào A A quá mức, không nên luôn chê 太便宜了 (rẻ đến đáng ngờ)
太 A (không 了) vào A A quá mức luôn chê 太贵 / 太吵

5. Lỗi người Việt hay mắc

Lỗi 1 — quên 了 khi khen. ※你的汉语太好. Phải nói 你的汉语太好了! Thiếu 了 thành ra chê người ta giỏi quá mức cần thiết.

Lỗi 2 — dùng 太 trong câu trần thuật dài. ※中国太大,有很多游览的好地方. Vế sau là lời khen nên vế trước phải là 中国太大了.

Lỗi 3 — nhầm 太 với 很. 太 luôn mang cảm xúc mạnh, không dùng để miêu tả trung tính. Câu 他太高 nghe như đang chê người ta cao quá; muốn nói bình thường thì 他很高.

Lỗi 4 — dùng 太 trong câu phủ định sai chỗ. 不太贵 nghĩa là “không đắt lắm”, còn 太不好了 nghĩa là “tệ quá đi mất”. Vị trí của 不 thay đổi hoàn toàn nghĩa câu.

6. Mở rộng: 太 trong khẩu ngữ hằng ngày

太 xuất hiện trong rất nhiều câu cửa miệng:

  • 太好了!— Tuyệt quá! (câu reo vui thông dụng nhất)
  • 太谢谢你了!— Cảm ơn bạn nhiều lắm!
  • 太麻烦你了。— Làm phiền bạn quá.
  • 太过分了!— Quá đáng thật!
  • 不太清楚 — không rõ lắm, cách trả lời lịch sự khi không biết.
  • 太…了吧 — hơi cường điệu, mang giọng nghi ngờ: 这也太贵了吧!

Chú ý cả sáu câu tích cực đều có 了. Đây là bằng chứng thực tế rõ nhất cho quy tắc của bài này. Đọc thêm cụm chỉ mức độ cao để biết vì sao các cách nói này không làm định ngữ được.

7. Luyện tập

Thêm 了 vào chỗ cần thiết và giải thích:

  • (1) 这个房间太安静 ______,我很喜欢。
  • (2) 这儿太吵 ______,我没办法学习。
  • (3) 你送我这么贵的礼物,太客气 ______。
  • (4) 这个价格太低 ______,我怀疑是假货。

Đáp án: (1) thêm 了 — khen, phải có 了. (2) có thể có hoặc không, vì 吵 là điều tiêu cực. (3) thêm 了 — câu xã giao cố định 太客气了. (4) không cần 了 — ý chê “thấp tới mức bất thường”.

Câu hỏi thường gặp

太 có mấy nghĩa?

Hai nghĩa. Một là 非常 — rất, cực kỳ, dùng trong mẫu 太A了 với trọng âm rơi vào 太. Hai là “không phù hợp, quá mức” — dùng trong mẫu 太A, thường bỏ 了, trọng âm rơi vào tính từ.

Vì sao không nói 中国太大,有很多游览的好地方?

Vì 太大 không có 了 mang nghĩa “to quá mức, không nên to thế”, trái hẳn với ý khen ở vế sau. Phải nói 中国太大了.

Có phải cứ khen là phải thêm 了 không?

Gần như vậy. Với tính từ tích cực như 便宜, 干净, 高兴, 安静, người ta luôn nói 太…了. Bỏ 了 là câu thành lời trách móc.

Kiến Thức Tiếng Trung

Chia sẻ kiến thức tiếng Trung tại website.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *