Điểm mấu chốt: 越 và 越来越 đứng trước tính từ, động từ, nhưng ở đó không được có phó từ mức độ. Nếu vị ngữ có bổ ngữ trạng thái thì 越来越 phải đứng sau 得.
Đây là bài chuyên về trật tự từ. Nắm đúng vị trí của 越来越, bạn tránh được hai kiểu câu sai xuất hiện dày đặc trong bài viết của người học tiếng Trung.
1. Quy tắc 1: không đi kèm phó từ mức độ
Bản thân 越 và 越来越 đã diễn tả mức độ tăng dần, nên không được đặt thêm 很、非常、有点儿 vào cùng chỗ. Các câu sau đều sai:
- (1) ※越往前走,他越非常害怕。
- (2) ※外面雨下得越来越很大了。
- (3) ※他越来越有点儿不喜欢她了。
Câu đúng:
- (4) 越往前走,他越害怕。
Càng đi về phía trước, anh ấy càng sợ. - (5) 外面雨下得越来越大了。
Mưa bên ngoài mỗi lúc một to. - (6) 他越来越不喜欢她了。
Anh ấy ngày càng không thích cô ta.
Lý do rất dễ hiểu: 很 nói mức độ cố định, 越来越 nói mức độ đang biến đổi. Hai ý này xung khắc nhau, không thể chồng lên một chỗ.
2. Quy tắc 2: đứng sau 得 khi có bổ ngữ trạng thái
Nếu vị ngữ có dạng động từ + 得 + bổ ngữ trạng thái (情态补语), thì 越 và 越来越 phải đứng trước bổ ngữ, sau động từ. Các câu sau đều sai:
- (7) ※上海越来越变得美丽了。
- (8) ※你越说得多,我就越不明白。
Câu đúng:
- (9) 上海变得越来越美丽了。
Thượng Hải ngày càng trở nên xinh đẹp. - (10) 你说得越多,我就越不明白。
Anh càng nói nhiều, tôi càng không hiểu.
Cách nhớ: 越来越 luôn dính sát cái từ mà nó làm cho tăng lên. Trong 变得越来越美丽, cái tăng lên là 美丽 chứ không phải 变. Trong 说得越多, cái tăng lên là 多 chứ không phải 说.
3. Mẹo kiểm tra hai bước
Trước khi viết một câu có 越来越, hãy tự hỏi:
- Cái gì đang tăng lên? — Tìm đúng tính từ hoặc động từ chỉ trạng thái đó, rồi đặt 越来越 ngay trước nó.
- Có phó từ mức độ nào đứng gần không? — Nếu có 很、非常、太、有点儿 thì bỏ đi.
Ví dụ: muốn nói “xe chạy ngày càng nhanh”. Cái tăng lên là 快, mà 快 nằm sau 得, nên viết 汽车开得越来越快了 — không phải ※汽车越来越开得快.
4. Khuôn 越……越…… và các biến thể
Ngoài 越来越 còn có khuôn 越 A 越 B — càng A càng B, nối hai yếu tố cùng biến đổi:
- 越往前走,他越害怕。Càng đi tới trước càng sợ.
- 你说得越多,我就越不明白。Anh càng nói nhiều tôi càng không hiểu.
- 雨越下越大。Mưa càng lúc càng to.
- 他越想越生气。Anh ta càng nghĩ càng tức.
Chú ý mẫu 越 + động từ + 越 + tính từ (越下越大、越想越气、越忙越乱) — cực kỳ thông dụng trong khẩu ngữ, ngắn gọn và có nhịp.
Vế sau của 越……越…… hay có thêm 就: 你说得越多,我就越不明白. Chữ 就 làm quan hệ nhân quả rõ hơn.
5. Bảng tổng kết: vị trí của 越来越
| Dạng vị ngữ | Vị trí đúng | Ví dụ đúng | Ví dụ sai |
|---|---|---|---|
| Tính từ đơn | trước tính từ | 天气越来越冷了 | ※天气越来越很冷了 |
| Động từ + 得 + bổ ngữ | sau 得 | 汽车开得越来越快 | ※汽车越来越开得快 |
| 动词 变 + 得 | sau 得 | 上海变得越来越美丽 | ※上海越来越变得美丽 |
| Động từ chỉ tâm lý | trước động từ | 他越来越不喜欢她了 | ※他越来越有点儿不喜欢她 |
| Khuôn 越……越…… | 越 sau 得 | 说得越多 | ※越说得多 |
6. Lỗi người Việt hay mắc
Lỗi 1 — ghép với 很. Vì tiếng Việt nói “ngày càng rất đẹp” nghe vẫn tạm được, nên người học bê nguyên sang: ※越来越很漂亮. Bỏ 很 đi.
Lỗi 2 — đặt 越来越 trước động từ có 得. ※他越来越说得好。Phải là 他说得越来越好.
Lỗi 3 — quên 了 cuối câu. Câu 越来越 thường mô tả sự biến đổi nên hay có 了 kết thúc: 天气越来越冷了. Thiếu 了 câu nghe lửng.
Lỗi 4 — dùng 越来越 với tính từ không biến đổi được. ※他越来越是老师。Chỉ những tính chất có thể tăng giảm mới dùng được khuôn này.
7. Mở rộng: các cách diễn tả sự biến đổi dần
Ngoài 越来越, tiếng Trung còn nhiều cách nói mức độ đổi theo thời gian:
- 渐渐 jiànjiàn — dần dần: 天渐渐黑了。
- 逐渐 zhújiàn — từng bước (văn viết): 情况逐渐好转。
- 一天比一天 — ngày một: 他的汉语一天比一天好。
- 一年比一年 — năm sau hơn năm trước.
- ……起来 — bắt đầu và tăng dần: 天气热起来了。
- 不断 búduàn — không ngừng: 水平不断提高。
Trong nhóm này, 一天比一天 gần nghĩa 越来越 nhất và cũng dùng linh hoạt: 他一天比一天瘦 = 他越来越瘦. Khác biệt nhỏ: 一天比一天 nhấn mạnh nhịp thay đổi theo từng ngày, còn 越来越 trung tính về nhịp.
Còn ……起来 thì chỉ đánh dấu điểm bắt đầu, không nói tới việc tiếp tục tăng. Muốn diễn tả cả hai, người ta ghép: 天气热起来了,而且越来越热。Trời bắt đầu nóng, mà càng ngày càng nóng. Cách ghép này bạn có thể ôn thêm ở bài cách dùng 再 chỉ tiếp tục.
8. Luyện tập
Sửa các câu sai sau:
- ※汽车越来越开得快。
- ※越到夏天,人们就越穿得少。
- ※中国越来越发展很快。
- ※你越说得多,就越说得好。
Đáp án: (1) 汽车开得越来越快了。(2) 越到夏天,人们就穿得越少。(3) 中国发展得越来越快了。(4) 你说得越多,就说得越好。
Cả bốn câu đều mắc cùng một lỗi: đặt 越 / 越来越 trước động từ trong khi cái đang tăng lên nằm ở bổ ngữ sau 得. Chỉ cần chuyển 越 sang sau 得 là câu chuẩn ngay.
Xem thêm:
Câu hỏi thường gặp
Vì sao không nói 越来越很大?
Vì bản thân 越来越 đã diễn tả mức độ tăng dần, nên không được ghép thêm phó từ mức độ như 很、非常、有点儿. Nói 外面雨下得越来越大了 là đủ.
越来越 đặt trước hay sau chữ 得?
Sau. Nếu vị ngữ là “động từ + 得 + bổ ngữ trạng thái” thì 越来越 phải đứng ngay trước bổ ngữ, tức là sau 得: 上海变得越来越美丽了、汽车开得越来越快了. Sai: ※上海越来越变得美丽了.
越……越…… và 越来越 khác nhau ra sao?
越……越…… nối hai yếu tố biến đổi cùng nhau: 你说得越多,我就越不明白. Còn 越来越 chỉ nói một yếu tố tăng dần theo thời gian: 天气越来越冷了. Chú ý trật tự trong 越……越…… cũng phải đặt sau 得: 说得越多.
