Điểm mấu chốt: 好 có rất nhiều nghĩa — tuỳ vị trí và từ đi kèm mà nó là “ngon, dễ chịu”, “dễ làm”, “nhiều, lâu”, “mức độ cao” hay “để mà”.
好 là một trong những chữ xuất hiện sớm nhất khi học tiếng Trung, nhưng cũng là chữ bị dùng hẹp nhất: đa số người học chỉ biết nghĩa “tốt”. Bài này hệ thống lại các nghĩa của 好 theo đúng năm nhóm mà sách trình bày.
1. Nhóm 1: 好 + động từ cảm giác — cảm thấy dễ chịu
好看、好吃、好听、好玩儿 — trái nghĩa là 难看、难吃、难听.
好看 chính là 漂亮 (đẹp); 好吃 là 味道好 (ngon miệng); 好听 là êm tai; 好玩儿 là thú vị, vui.
- (1) 他的声音很好听。
Giọng anh ấy rất hay. - (2) 这个地方很好玩儿，有许多名胜古迹。
Chỗ này rất thú vị, có nhiều danh lam thắng cảnh. - (3) 这张照片上的人真难看。
Người trong tấm ảnh này xấu thật.
Đặc điểm: động từ đứng sau 好 đều là động từ chỉ giác quan — nhìn, ăn, nghe, chơi. Nghĩa của cả cụm là “làm việc đó thì thấy dễ chịu”.
2. Nhóm 2: 好 + động từ hành động — dễ làm
好写、好记、好办 — trái nghĩa 难写、难记、难办. Ở nhóm này 好 nghĩa là 容易 (dễ), còn 难 là không dễ.
- (4) “包裹”这两个字，“包”很好写，“裹”很难写。
Hai chữ 包裹, chữ 包 rất dễ viết, chữ 裹 thì rất khó viết. - (5) 他的电话号码是7654321，很好记。
Số điện thoại của anh ấy là 7654321, rất dễ nhớ. - (6) ——我想去植物园看看，可是不认识路。
——那好办，等我回家的时候，你跟我一起去吧，植物园就在我家旁边。
— Tôi muốn đi thăm vườn bách thảo mà không biết đường. — Chuyện đó dễ thôi, lúc nào tôi về nhà thì bạn đi cùng, vườn bách thảo ngay cạnh nhà tôi.
Sách đưa ra một phép so sánh ba câu rất đáng nhớ:
- (7) 这本书的封面很难看。
Bìa cuốn sách này rất xấu. - (8) 这本书很难看懂。
Cuốn sách này rất khó hiểu. - (9) 这本书很难读。
Cuốn sách này rất khó đọc.
Kết luận của sách: 很难看懂 = 很难读 ≠ 很难看. Chỉ thêm một chữ 懂 mà từ chuyện thẩm mỹ chuyển sang chuyện độ khó.
3. Nhóm 3: 好 nhấn mạnh “nhiều” hoặc “lâu”
好几个人、好几年、好多事情、好久不见.
Ở đây 好 không nêu con số mà nhấn mạnh số lượng vượt quá mong đợi hoặc thời gian kéo dài. 好久不见 là câu chào cửa miệng khi lâu ngày gặp lại. Thêm vài cụm thông dụng: 好几次 (mấy lần liền), 好半天 (cả buổi trời), 好一会儿 (một hồi lâu).
4. Nhóm 4: 好 chỉ mức độ cao trong câu cảm thán
Ở nhóm này 好 tương đương 很、真, thường đi với 呀、啊 cuối câu.
- (10) 街上人好多呀！
Ngoài phố đông người quá! - (11) 这件衣服好漂亮啊！
Bộ đồ này đẹp quá đi mất! - (12) 好大的房间！你一个人住吗？
Phòng rộng thế! Cậu ở một mình à?
Chú ý câu (12) có cấu trúc 好 + tính từ + 的 + danh từ — một khuôn cảm thán rất đắt, dùng để trầm trồ: 好大的雨！好香的菜！好聪明的孩子！
5. Nhóm 5: 好 chỉ mục đích
Đặt 好 ở đầu vế sau, nghĩa là “để mà, để cho”.
- (13) 今晚你早点儿休息，明天好早点儿起床。
Tối nay cậu nghỉ sớm chút, để mai dậy sớm được. - (14) 到那儿后给我打个电话，好让我放心。
Tới nơi thì gọi cho tôi một cuộc, để tôi yên tâm.
Khuôn 好让…… (để cho ai đó…) rất thông dụng trong khẩu ngữ và văn viết.
6. Bảng tổng kết: các nghĩa của 好
| Nhóm | Nghĩa | Ví dụ | Trái nghĩa |
|---|---|---|---|
| 好 + động từ giác quan | dễ chịu, hay, ngon | 好吃、好听、好玩儿 | 难吃、难听 |
| 好 + động từ hành động | dễ làm (容易) | 好写、好记、好办 | 难写、难办 |
| 好 + số lượng | nhiều, lâu | 好几年、好久不见 | — |
| 好 + tính từ (cảm thán) | mức độ cao (很、真) | 好多呀、好大的房间 | — |
| 好 đầu vế sau | để mà, để cho | 好让我放心 | — |
7. Lỗi người Việt hay mắc
Lỗi 1 — dùng 好 với động từ không phù hợp. ※这个问题很好回答 nghe được, nhưng ※这本书很好看懂 thì không ai nói; phải là 这本书很容易看懂. Không phải động từ nào cũng ghép được với 好 — chỉ một nhóm hữu hạn như 写、记、办、找、说、懂 mới quen dùng.
Lỗi 2 — nhầm 难看 với 难看懂. Đây là bẫy sách đã cảnh báo. Muốn nói “sách khó hiểu” thì đừng nói ※这本书很难看.
Lỗi 3 — quên 的 trong khuôn cảm thán. ※好大房间！Phải là 好大的房间！Khuôn 好 + tính từ + 的 + danh từ cần chữ 的.
Lỗi 4 — dùng 好 chỉ mục đích ở vế đầu. 好 chỉ mục đích luôn đứng ở vế sau, nêu kết quả mong muốn. ※好让我放心，你到那儿后给我打个电话 là ngược trật tự.
8. Mở rộng: những cụm có 好 dùng hằng ngày
Ngoài năm nhóm trên, 好 còn nằm trong hàng loạt cụm cố định mà bạn nên thuộc lòng:
- 好好儿 hǎohāor — cho tử tế, cho đàng hoàng: 你好好儿休息吧。Anh nghỉ ngơi cho đàng hoàng.
- 好不容易 — mãi mới, khó khăn lắm mới: 我好不容易才买到票。Tôi khó khăn lắm mới mua được vé. (Lưu ý: 好不容易 và 好容易 nghĩa như nhau, đều là “khó khăn lắm mới”.)
- 好在 hǎozài — may mà: 好在带了伞。May mà đã mang ô.
- 只好 zhǐhǎo — đành phải: 没有公共汽车了，只好走回去。Không còn xe buýt, đành đi bộ về.
- 正好 zhènghǎo — vừa vặn, vừa hay: 你来得正好。Anh đến vừa hay quá.
- 好说 — dễ thôi, chuyện nhỏ; 好嘞 — được thôi (khẩu ngữ đáp lời).
Riêng 好不容易 là cụm gây bối rối nhất: có chữ 不 mà nghĩa vẫn giống 好容易. Cách nhớ đơn giản: cứ thấy 好(不)容易 thì hiểu là “trầy trật lắm mới…”, và câu phía sau gần như luôn có chữ 才.
9. Luyện tập
Dịch các câu sau sang tiếng Việt, chú ý nghĩa của 好:
- 这个汉字太难写了，那个很好写。
- 我们好几年没见面了。
- 今天街上好热闹啊！
- 你早点儿写完作业，好跟我们一起去看电影。
- 这本小说很难看懂，可是封面很好看。
Đáp án: (1) Chữ Hán này khó viết quá, chữ kia thì rất dễ viết. (2) Chúng tôi mấy năm liền không gặp nhau rồi. (3) Hôm nay ngoài phố náo nhiệt quá! (4) Cậu làm xong bài sớm chút, để còn đi xem phim với bọn tớ. (5) Cuốn tiểu thuyết này rất khó hiểu, nhưng bìa thì rất đẹp.
Xem thêm:
Câu hỏi thường gặp
好看 và 难看懂 khác nhau ra sao?
好看 nghĩa là đẹp mắt, trái nghĩa 难看 là xấu. Còn 难看懂 nghĩa là khó hiểu, tương đương 很难读. Sách nhấn mạnh: 很难看懂 = 很难读 ≠ 很难看. Chỉ cần thêm chữ 懂 là nghĩa đổi hoàn toàn.
好几个 nghĩa chính xác là bao nhiêu?
好 ở đây nhấn mạnh số nhiều hoặc thời gian lâu, không nêu con số cụ thể. 好几个人 là mấy người liền, khá nhiều người; 好几年 là mấy năm liền; 好久不见 là lâu rồi không gặp. Sắc thái là “nhiều hơn bạn tưởng”.
好 chỉ mục đích dùng thế nào?
Đặt 好 ở đầu vế sau để nêu mục đích của việc làm ở vế trước: 今晚你早点儿休息，明天好早点儿起床; 到那儿后给我打个电话，好让我放心. Nghĩa tương đương “để mà, để cho”, thường dịch là “để…”.
