Phân biệt 常常 và 往往 trong tiếng Trung: thường xuyên hay có quy luật?

Điểm mấu chốt: 往往 nói tình huống lặp lại có quy luật, phải kèm điều kiện hoặc hoàn cảnh; 常常 chỉ nói việc gì đó xảy ra nhiều lần, không bị ràng buộc gì.

Cả hai đều dịch là “thường, thường xuyên”, nên người học hay đổi chỗ tuỳ tiện. Nhưng cách phân biệt 常常 và 往往 lại rất rành mạch: hễ câu không nêu được hoàn cảnh đi kèm thì không dùng được 往往.

1. Chỗ hai từ dùng thay nhau được

  • (1) 冬天的时候,这儿常常(往往)是零下七八度。
    Vào mùa đông, ở đây thường âm bảy tám độ.
  • (2) 常常(往往)考试的前一天,马丁才开始复习。
    Thường thì hôm trước ngày thi Martin mới bắt đầu ôn.
  • (3) 新年的时候,常常(往往)孩子们最高兴。
    Dịp năm mới, thường thì bọn trẻ vui nhất.
  • (4) 他常常(往往)工作到深夜。
    Anh ấy thường làm việc tới tận khuya.

Để ý: câu (1), (2), (3) đều có một mốc hoàn cảnh — 冬天的时候、考试的前一天、新年的时候. Chính nhờ có hoàn cảnh này mà 往往 mới dùng được.

2. Quy tắc cốt lõi: 往往 cần điều kiện đi kèm

Sách đưa ra bốn cặp đối chiếu rất sắc:

  • (5) a. 他常常(※往往)感冒。 b. 他常常(※往往)发烧。 c. 他常常(往往)一感冒就发烧。
  • (6) a. 我们常常(※往往)去看电影。 b. 我们往往(常常)星期六晚上去看电影。
  • (7) a. 这儿常常(※往往)下雪。 b. 冬天的时候,这儿往往(常常)下雪。
  • (8) a. 他常常(※往往)喝酒。 b. 他往往(常常)跟朋友一起喝酒。

Đọc kỹ sẽ thấy quy luật: câu (a) chỉ nêu sự việc trần trụi → chỉ dùng 常常. Câu (b), (c) có thêm điều kiện, thời điểm, đối tượng hoặc kết quả → mới dùng được 往往.

Nói cách khác, 往往 là lời tổng kết một quy luật: hễ A thì thường B. Còn 常常 chỉ là lời đếm tần suất.

3. 常常 dùng cho tương lai và nguyện vọng, 往往 thì không

往往 luôn nhìn về quá khứ — nó rút ra quy luật từ những gì đã quan sát được. Vì thế mọi câu nói về mong muốn, lời hứa, kế hoạch đều phải dùng 常常:

  • (9) 父母希望孩子常常(※往往)回家看看。
    Cha mẹ mong con cái thường về nhà thăm nom.
  • (10) 我一定常常(※往往)给你写信。
    Tôi nhất định sẽ thường xuyên viết thư cho anh.
  • (11) 欢迎你有空的时候常常(※往往)来玩。
    Rảnh thì mời anh cứ thường xuyên qua chơi.
  • (12) 明年我退休了,可以常常(※往往)去旅行了。
    Sang năm về hưu, tôi có thể thường xuyên đi du lịch rồi.

4. Dạng phủ định

常常 phủ định thành 不常 (hoặc 不常常):

  • 我不常去看电影。Tôi ít khi đi xem phim.
  • 他不常来我们这儿。Anh ấy không hay tới chỗ chúng tôi.

往往 không có dạng phủ định. Không nói ※不往往. Muốn phủ định một quy luật thì diễn đạt khác: 他不一定每次都这样.

5. Bảng tổng kết: phân biệt 常常 và 往往

Tiêu chí 常常 往往
Cần nêu điều kiện, hoàn cảnh ✘ không cần ✔ bắt buộc
Dùng cho tương lai, kế hoạch ✔ ✘
Dùng cho nguyện vọng, lời hứa ✔ ✘
Dạng phủ định ✔ 不常 ✘ không có
Tính chất đếm tần suất tổng kết quy luật
Dịch tiếng Việt thường, hay thường thì, thường là

6. Lỗi người Việt hay mắc

Lỗi 1 — dùng 往往 cho câu trần trụi. ※他往往生病。Câu này không có hoàn cảnh nào cả. Sửa: 他常常生病, hoặc 他往往一累就生病.

Lỗi 2 — dùng 往往 trong lời hứa. ※我以后往往来看你。Phải là 我以后常常来看你.

Lỗi 3 — phủ định 往往. ※他不往往迟到。Không tồn tại cách nói này.

Lỗi 4 — nhầm 常常 với 通常 và 经常. 经常 gần như đồng nghĩa 常常 nhưng hơi trang trọng hơn và dùng được cả làm định ngữ (经常的活动). 通常 nghĩa là “thông thường, theo lệ” — nêu thông lệ chứ không đếm tần suất: 我通常六点起床.

7. Mở rộng: cả nhóm phó từ tần suất

Nắm chắc bốn từ này là bạn diễn đạt được mọi mức độ thường xuyên:

  • 总是 zǒngshì — lúc nào cũng, mức cao nhất: 他总是迟到。
  • 经常 jīngcháng — thường xuyên; dùng được cả làm định ngữ.
  • 常常 chángcháng — thường, hay (khẩu ngữ).
  • 往往 wǎngwǎng — thường thì (kèm quy luật, chỉ quá khứ).
  • 通常 tōngcháng — thông thường, theo lệ.
  • 有时候 yǒushíhou — thỉnh thoảng.
  • 偶尔 ǒu’ěr — hoạ hoằn, hiếm khi: 我偶尔去一次。
  • 从来不 / 从不 — chưa bao giờ: 他从来不抽烟。

Xếp theo thang tần suất giảm dần: 总是 > 经常/常常 > 往往 (không so được vì khác loại) > 有时候 > 偶尔 > 从来不.

Một mẹo thực dụng cho bài thi: khi thấy đề bài có mệnh đề điều kiện kiểu 一……就…… hoặc mốc thời gian cụ thể (星期六晚上、考试前) thì 往往 gần như chắc chắn là đáp án. Ngược lại, thấy 希望、打算、一定会、以后 thì chọn 常常.

8. Luyện tập

Điền 常常 hoặc 往往 (có câu dùng được cả hai):

  1. 他____迟到。
  2. 他____一喝酒就说个不停。
  3. 以后我会____来看您的。
  4. 下雨天,路上____堵车。
  5. 我不____看电视。

Đáp án: (1) 常常 (2) 往往 / 常常 (3) 常常 (4) 往往 / 常常 (5) 常常 — dạng phủ định 不常 hoặc 不常常

Đối chiếu lại quy tắc: câu (1) trần trụi không có điều kiện nên chỉ 常常; câu (3) nói về tương lai nên cũng chỉ 常常; câu (2) và (4) có điều kiện đi kèm nên 往往 rất tự nhiên.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao 他往往感冒 lại sai?

Vì 往往 đòi hỏi câu phải nêu rõ điều kiện, hoàn cảnh hoặc kết quả đi kèm. 他往往感冒 chỉ nêu sự việc lặp lại mà không có quy luật nào. Phải nói 他往往一感冒就发烧 hoặc dùng 常常: 他常常感冒.

往往 có dùng cho tương lai được không?

Không. 往往 chỉ tổng kết quy luật đã quan sát được trong quá khứ. Câu về tương lai, nguyện vọng, lời hứa đều phải dùng 常常: 我一定常常给你写信、明年我退休了可以常常去旅行了.

Phủ định của 常常 và 往往 là gì?

常常 phủ định thành 不常 (hoặc 不常常): 我不常去看电影. Còn 往往 không có dạng phủ định — không nói ※不往往.

Kiến Thức Tiếng Trung

Chia sẻ kiến thức tiếng Trung tại website.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *