Phân biệt 合作 và 配合 là một trong những điểm khó kinh điển của người học tiếng Trung. Bài viết dưới đây giải thích cặn kẽ kèm ví dụ và bài tập.
Điểm mấu chốt: 合作 là A 和 B 合作, còn 配合 là A 配合 B.
Cả hai đều nói về việc cùng nhau hoàn thành một nhiệm vụ, đều có thể nói 互相合作/互相配合、密切合作/密切配合、合作得很好/配合得很好. Vậy làm sao phân biệt 合作 và 配合?
1. Hai câu sai điển hình
- (1) ※我们配合得很愉快。 ✘
- (2) ※比赛的时候,互相合作是很重要的。 ✘
2. 合作 — cùng làm vì một mục đích chung, quan hệ ngang hàng
合作 là cùng nhau làm việc vì một mục đích chung. Cấu trúc: A (người, đơn vị) 和 B (người, đơn vị) 合作. Vì thế câu (1) phải sửa thành 我们合作得很愉快 (Chúng ta hợp tác rất vui vẻ).
3. 配合 — phân công phối hợp, có chính có phụ
配合 là các bên phân công hợp tác để hoàn thành nhiệm vụ chung. Vì phân công khác nhau nên vị trí và vai trò của các bên cũng khác nhau, có bên chính bên phụ. Cấu trúc:
A (người, đơn vị) 配合 B (người, đơn vị)
Thông thường B là bên chính, A phối hợp với B để hoàn thành nhiệm vụ. Câu (2) phải sửa thành 互相配合是很重要的, bởi trong thi đấu, nhiệm vụ của mỗi vận động viên là khác nhau — chỉ khi phối hợp tốt mới giành chiến thắng.
4. Kho cụm từ chỉ dùng với 合作
技术合作、经济合作、一起合作、分工合作、合作愉快、合作共事、通力合作、精诚合作、友好合作、合作开发、合作的前景、合作半年、为我们的合作干杯
5. Kho cụm từ chỉ dùng với 配合
A(病人)配合 B(医生)、配合得很紧密、为了配合⋯⋯的工作、配合好⋯⋯的工作、主动(积极)地配合、把 A 和 B 配合在一起
6. Bảng tổng kết khi phân biệt 合作 và 配合
| Tiêu chí | 合作 | 配合 |
|---|---|---|
| Cấu trúc | A 和 B 合作 | A 配合 B |
| Quan hệ | Ngang hàng | Có chính, có phụ |
| Trọng tâm | Cùng làm vì mục tiêu chung | Phân công, ăn khớp |
| 合作愉快 | ✔ | ✘ |
| 积极配合 | ✘ | ✔ |
7. Ứng dụng thực tế
Khi ký hợp đồng làm ăn, người Trung Quốc nâng ly nói 为我们的合作干杯 (Cạn ly vì sự hợp tác của chúng ta). Còn khi bác sĩ dặn bệnh nhân, họ nói 请您配合一下 (Xin ông/bà phối hợp một chút) — vì ở đây bác sĩ là bên chính.
8. Mở rộng: 配合 trong đời sống hằng ngày
配合 xuất hiện rất nhiều trong các tình huống mà một bên là chủ trì, bên kia hỗ trợ:
- 请您配合我们的工作。
Mong ông phối hợp với công việc của chúng tôi. — câu cửa miệng của cảnh sát, nhân viên an ninh, hải quan. - 请大家配合,戴好口罩。
Mong mọi người phối hợp, đeo khẩu trang. - 这两种颜色配合得很好。
Hai màu này phối rất hợp. — 配合 còn dùng cho sự vật, nghĩa “kết hợp, phối”. - 药物治疗要配合适当的休息。
Điều trị bằng thuốc phải kết hợp nghỉ ngơi hợp lý.
9. Mở rộng: 合作 trong kinh doanh
合作 là từ then chốt trong thương mại. Các cụm nên thuộc:
- 合作伙伴 — đối tác hợp tác
- 合作项目 — dự án hợp tác
- 合作协议 — thỏa thuận hợp tác
- 期待与您合作 — mong được hợp tác với quý vị
- 合作共赢 — hợp tác đôi bên cùng thắng
10. Lỗi người Việt hay mắc
Lỗi 1 — dùng 合作 cho quan hệ có trên có dưới. Nhân viên nói với sếp ※我会好好跟您合作 nghe như đặt mình ngang hàng. Nên nói 我会积极配合您的工作.
Lỗi 2 — nói ※配合愉快 khi kết thúc dự án. Câu chuẩn là 合作愉快.
Lỗi 3 — quên rằng 配合 còn dùng cho vật. 颜色配合、音乐和画面配合得很好 — đây là nghĩa “phối, ăn khớp” mà 合作 không có.
11. Mở rộng: 合作 và 配合 trong một câu
Hai từ này thường xuất hiện cạnh nhau, và khi đó vai trò của chúng rất rõ:
- 两家公司决定合作开发新产品,各部门要密切配合。
Hai công ty quyết định hợp tác phát triển sản phẩm mới, các bộ phận phải phối hợp chặt chẽ. - 感谢贵公司的合作,也感谢各位同事的积极配合。
Cảm ơn sự hợp tác của quý công ty, và cảm ơn sự phối hợp tích cực của các đồng nghiệp.
Có thể thấy: 合作 nói về quan hệ giữa hai chủ thể ngang hàng ở tầm lớn, còn 配合 nói về sự ăn khớp trong thao tác cụ thể. Một dự án được 合作, còn từng khâu trong dự án thì được 配合.
Từ liên quan đáng nhớ: 默契 (mòqì) — sự ăn ý, hiểu nhau không cần nói. 他们俩配合得很默契 là lời khen rất cao dành cho một cặp đồng đội.
12. Luyện tập
Điền 合作 hoặc 配合:
- 希望今后我们两家公司能够长期______。
- 手术的时候请病人好好______医生。
- 这场比赛我们队______得非常默契。
- 中越两国在经济领域有很多______项目。
Đáp án: 1. 合作 – 2. 配合 – 3. 配合 – 4. 合作
Xem thêm:
Câu hỏi thường gặp
Vì sao không nói 配合愉快?
Vì 愉快 nhấn mạnh cảm giác dễ chịu giữa hai bên ngang hàng — thuộc về 合作. 配合 thiên về mức độ ăn khớp, nên nói 配合得很好、配合得很紧密.
请多多配合 dùng khi nào?
Dùng khi bạn là bên chủ trì và mong người khác phối hợp: nhân viên an ninh, bác sĩ, ban tổ chức thường nói câu này.
互相合作 và 互相配合 đều đúng chứ?
Cả hai đều đúng về ngữ pháp nhưng khác ngữ cảnh. 互相合作 dùng cho các bên ngang hàng cùng làm; 互相配合 dùng khi mỗi bên có phần việc riêng cần ăn khớp, như trong thi đấu.
