Phân biệt 变, 变化 và 变成 trong tiếng Trung

Phân biệt 变, 变化 và 变成 là một trong những điểm khó kinh điển của người học tiếng Trung. Bài viết dưới đây giải thích cặn kẽ kèm ví dụ và bài tập.

Điểm mấu chốt: 变 chỉ tính chất, trạng thái khác trước. 变化 nhấn mạnh sự vật xuất hiện tình trạng mới về hình thái hoặc bản chất. 变成 thường dùng theo mẫu A 变成 B.

Bài này giúp bạn phân biệt 变, 变化 và 变成 — ba từ mà nhiều người học dùng lẫn lộn dẫn tới câu sai kiểu ※他变化了老头子.

1. 变 — động từ, thường mang bổ ngữ

a. 变 + tính từ (+了)

变好、变坏、变胖、变瘦、变黑、变白、变冷、变热、变酸、变宽、变老实、变聪明、变糊涂、变年轻、变热情、变漂亮、变勤快

b. 变 + 得 + tính từ / cụm từ

变得聪明了、变得很勤快、变得多么奇怪、变得像孩子一样、变得连我都不认识了、变得更方便了、变得懂事了、变得越来越年轻了

c. 变 + danh từ (cụm cố định)

变味儿、变样儿、变调、变(颜)色、变脸、变天、变主意、变个法子、变心、变魔术…

Ngoài ra còn nói 变过来、变过去.

2. 变化 — thiên về biến đổi hình thái, bản chất

变化 cũng là “biến đổi” nhưng thiên về việc sự vật xuất hiện trạng thái mới, gần với 改变、转变. Tất cả các cụm ở mục 1 đều không thay được bằng 变化. Tuy nhiên trong một số câu thì dùng 变 hay 变化 đều được:

  • (1) 社会在变(化),人的思想也在变(化)。
  • (2) 他的地位变(化)了,态度跟从前也不一样了。
  • (3) 形势变(化)得太快了。
  • (4) 他告诉我情况变(化)了。
  • (5) 日程安排变(化)了好几次。
  • (6) 这台游戏机可以变(化)出许多新花样。

变化 rất ít khi mang tân ngữ trực tiếp. Các mẫu thường dùng: 发生变化、随⋯而变化、出现变化、起变化、正在变化、有(没有)变化.

Khi làm danh từ, phía trước 变化 thường có định ngữ: 新(的)变化、很大(的)变化、有趣的变化、思想感情的变化、气候变化、物理变化、这(那)种变化. Còn có thành ngữ 变化不定、变化多端.

3. 变成 — A 变成 B

变成 biểu thị chuyển từ tính chất/trạng thái này sang tính chất/trạng thái khác. 成 là bổ ngữ kết quả của 变, nên sau 变成 bắt buộc phải có thành phần chỉ kết quả. So sánh:

  • (1) a. 这条小路变宽了。/ b. 这条小路变成了宽阔的大路。
  • (2) a. 他的头发变白了。/ b. 他的黑发变成了白发。
  • (3) a. 他想让自己变得聪明起来。/ b. 他想让自己变成一个聪明的人。
  • (4) a. 上海的晚上变得越来越明亮、越来越热闹了。/ b. 上海变成了一座不夜城。

Nhận xét: vế a dùng 变 + tính từ để nói mức độ thay đổi; vế b dùng 变成 + danh từ để nói kết quả cuối cùng là cái gì.

4. Bảng tổng kết khi phân biệt 变, 变化 và 变成

变 变化 变成
+ tính từ ✔ 变胖 ✘ ✘
+ danh từ ✔ (cụm cố định) ✘ (rất hiếm) ✔ bắt buộc
Làm danh từ ✘ ✔ 很大的变化 ✘
Mẫu điển hình 变 + Adj + 了 发生变化 A 变成 B

5. Lỗi người học hay mắc

Lỗi 1 — dùng 变化 như động từ có tân ngữ. ※他变化了主意 là sai. 变化 gần như không mang tân ngữ; phải nói 他变了主意 hoặc 他改变了主意.

Lỗi 2 — quên phần kết quả sau 变成. ※他变成了 là câu cụt. 成 là bổ ngữ kết quả nên bắt buộc phải nói rõ biến thành cái gì: 他变成了一个大人.

Lỗi 3 — dùng 变 với danh từ tự do. 变 chỉ đi với một số danh từ trong cụm cố định (变天、变心、变色). Không nói ※变房子、※变工作; phải dùng 换房子、换工作.

6. Mở rộng: họ hàng của 变 — 改变 và 转变

  • 改变 (gǎibiàn) — thay đổi một cách chủ động, mang được tân ngữ: 改变计划、改变主意、改变态度、改变命运. Đây chính là từ mà người học thường cần khi định dùng nhầm 变化.
  • 转变 (zhuǎnbiàn) — chuyển biến về lập trường, quan niệm, thường trang trọng: 思想转变、转变作风.
  • 变得 + tính từ — nhấn mạnh quá trình: 天气变得冷起来了.
  • 越来越 + tính từ — thường đi cùng 变得: 他变得越来越自信了.

7. So sánh nhanh bốn từ

Từ Mang tân ngữ? Ví dụ chuẩn
变 Hạn chế (cụm cố định) 变天了
变化 Không 发生了很大的变化
变成 Bắt buộc 把沙漠变成绿洲
改变 Có 改变主意

8. Mở rộng: mẫu 把 A 变成 B

Đây là mẫu câu rất năng suất, xuất hiện nhiều trong báo chí và bài luận:

  • 他们把荒山变成了果园。
    Họ đã biến ngọn núi hoang thành vườn cây ăn quả.
  • 这项技术把废水变成了可用的资源。
    Công nghệ này biến nước thải thành tài nguyên dùng được.
  • 要把压力变成动力。
    Phải biến áp lực thành động lực.

Công thức: 把 + A + 变成 + B, trong đó B bắt buộc là danh từ hoặc cụm danh từ chỉ kết quả. Nếu chỉ muốn nói mức độ thay đổi mà không nêu kết quả cụ thể, hãy quay về mẫu 变得 + tính từ.

Một cách nói gần nghĩa khác là 成为 (chéngwéi) — “trở thành”, nhưng 成为 trang trọng hơn và không dùng mẫu 把: 他成为了一名医生。

9. Luyện tập

Điền 变、变化 hoặc 变成:

  1. 几年不见,我______了老太婆了,你却______了老头子了。
  2. 小王,你的发型______了样了,真好看。
  3. 你说说这几年学校有什么______。
  4. 这鬼天气,说______就______。早上还是好好的,怎么会下这么大的雨?

Đáp án: 1. 变成/变成 – 2. 变 – 3. 变化 – 4. 变/变

Câu hỏi thường gặp

变化 có mang tân ngữ được không?

Rất hiếm. 变化 thường đứng một mình hoặc theo mẫu 发生变化、有变化. Muốn có tân ngữ chỉ kết quả thì phải dùng 变成.

变天 nghĩa là gì?

Nghĩa đen là thời tiết đổi (sắp mưa gió). Nghĩa bóng chỉ chính cục, tình thế thay đổi đột ngột. Đây là cụm cố định với 变, không thay bằng 变化 được.

变得 và 变成 khác nhau ra sao?

变得 + tính từ/cụm miêu tả trạng thái (变得很聪明). 变成 + danh từ chỉ kết quả là cái gì (变成一个聪明的人).

Kiến Thức Tiếng Trung

Chia sẻ kiến thức tiếng Trung tại website.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *