Phân biệt 感动 và 激动: cảm động khác xúc động

Phân biệt 感动 và 激动 là một trong những điểm khó kinh điển của người học tiếng Trung. Bài viết dưới đây giải thích cặn kẽ kèm ví dụ và bài tập.

Điểm mấu chốt: không nói ※他的话激动了我, cũng không nói ※我听到一个感动人的消息.

感动 (gǎndòng) và 激动 (jīdòng) đều là động từ tâm lý, đều chỉ sự thay đổi tình cảm do tác động từ bên ngoài. Cùng tìm hiểu cách phân biệt 感动 và 激动.

1. Điểm chung

Cả hai đều dùng được mẫu A 使 B 感动/激动:

  • (1) a. 他的话使我非常感动。
        b. 他的话使我非常激动。
  • (2) a. 他感动得流下了眼泪。
        b. 他激动得流下了眼泪。

Nhưng lưu ý: dùng mẫu 使 thì được, còn nói trực tiếp ※他的话激动了我 là sai, vì 激动 không mang tân ngữ chỉ người theo kiểu đó.

2. 感动 — đồng cảm, sắc thái tích cực

感动 là tâm lý đồng cảm sinh ra sau khi chịu tác động; thái độ mang tính khẳng định, tích cực, là từ mang nghĩa tốt (褒义), và dùng được ở dạng bị động.

Các cụm thường gặp:

感动人的事情(故事、电影、话)、A 被⋯⋯感动了、深受感动、很受感动、太感动人了

3. 激动 — kích động, không hàm ý đồng cảm

激动 là sự bồn chồn, xao động (冲动 chōngdòng), không yên trong lòng sau khi bị kích thích (刺激 cìjī). Nó có thể biểu hiện thành hưng phấn, cũng có thể thành phẫn nộ (气愤), và không hàm ý đồng cảm. 激动 không dùng dạng bị động.

Các cụm thường gặp:

激动人心的消息(歌曲、场面)、内心激动、情绪激动、激动起来、激动得跳了起来(叫了起来)、显得很激动、激动了好长一段时间、别激动

Chú ý cụm cố định là 激动人心 (làm nức lòng người) chứ không phải ※激动人.

4. Bảng đối chiếu phân biệt 感动 và 激动

Tiêu chí 感动 激动
Bản chất cảm xúc Đồng cảm, rung động Bồn chồn, kích động
Sắc thái Tích cực (褒义) Trung tính (vui hoặc giận)
Câu bị động 被 ✔ 被他的话感动了 ✘
Cụm định ngữ 感动人的故事 激动人心的消息
Khuyên can — 别激动!(bình tĩnh nào)

5. Vì sao ※感动的消息 là sai?

Tin tức (消息) thường làm người ta phấn khích chứ không làm người ta rơi nước mắt vì đồng cảm. Vì thế cụm chuẩn là 激动人心的消息. Ngược lại, câu chuyện, bộ phim mới là thứ khiến người ta 感动 — nên nói 感动人的故事、感动人的电影.

6. Mở rộng: các mẫu câu thường gặp

Với 感动, ba mẫu bạn nên thuộc:

  • 被⋯⋯感动: 我被这个故事深深地感动了。
  • 令人感动 / 感动人: 这是一个令人感动的场面。
  • 感动得 + kết quả: 她感动得说不出话来。

Với 激动, các mẫu tương ứng:

  • 激动人心: 这是一个激动人心的时刻。
  • 激动得 + kết quả: 他激动得跳了起来。
  • 别激动 / 冷静点儿: dùng để can ai đang nóng.
  • 情绪激动: 他情绪很激动,先让他休息一下。

7. Lỗi người Việt hay mắc

Lỗi 1 — dùng 激动 khi xem phim cảm động. Xem phim rơi nước mắt vì thương cảm là 感动, không phải 激动. Nói 这部电影很感动人 hoặc 我很感动.

Lỗi 2 — nói ※我很激动他. 激动 không mang tân ngữ chỉ người. Phải nói 他的话让我很激动.

Lỗi 3 — dùng 感动 cho tin vui. Nhận tin trúng tuyển thì bạn 激动 chứ không 感动. 感动 đòi hỏi yếu tố tình người, sự hy sinh, lòng tốt.

8. Phân biệt thêm: 感动 và 动人

动人 (dòngrén) là tính từ, nghĩa “làm rung động lòng người”, thường khen vẻ đẹp hoặc âm nhạc: 动人的歌声、动人的故事. Nó gần với 感动人 nhưng mang màu văn chương hơn và không dùng ở dạng bị động.

9. Mở rộng: các từ cùng trường cảm xúc

Để diễn đạt phong phú hơn, bạn nên biết thêm mấy từ hay đi cùng hai từ trên:

  • 兴奋 (xīngfèn) — hưng phấn, phấn khích vì chuyện vui. Gần 激动 nhưng chỉ mang màu tích cực: 听到这个消息,大家都很兴奋。
  • 紧张 (jǐnzhāng) — hồi hộp, căng thẳng. Trước khi thi thì 紧张 chứ không 激动.
  • 难过 (nánguò) — buồn, đau lòng. Xem phim buồn thì vừa 感动 vừa 难过.
  • 感人 (gǎnrén) — dạng rút gọn của 感动人, dùng như tính từ: 这个故事很感人。
  • 激动不已 — xúc động khôn nguôi, dùng trong văn viết.

Một câu tổng hợp giúp bạn nhớ cả nhóm: 看完这部感人的电影,我又感动又难过;而听到我们队赢了的消息时,我却激动得跳了起来。

10. Luyện tập

Điền 感动 hoặc 激动:

  1. 医生认真负责的态度______了病人。
  2. 我们队终于赢了,我很______。
  3. 这是一部非常______人的小说。
  4. 现在他有点儿______,所以态度不太好。

Đáp án: 1. 感动 – 2. 激动 – 3. 感动 – 4. 激动

Câu hỏi thường gặp

别激动 nghĩa là gì?

Nghĩa là “bình tĩnh nào, đừng kích động”, dùng khi ai đó đang nóng giận hoặc quá phấn khích. Không có cách nói ※别感动.

Có thể nói 我被他感动了 không?

Hoàn toàn được. 感动 dùng bị động rất tự nhiên: 我被他的故事感动了. Còn 激动 thì không dùng với 被.

激动人心 dịch sang tiếng Việt thế nào?

Là “làm nức lòng người”, “gây phấn khích”. Ví dụ 这是一个激动人心的时刻 (Đây là một khoảnh khắc làm nức lòng người).

Kiến Thức Tiếng Trung

Chia sẻ kiến thức tiếng Trung tại website.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *