Phân biệt 搞 và 弄: hai động từ “vạn năng” của tiếng Trung

Phân biệt 搞 và 弄 là một trong những điểm khó kinh điển của người học tiếng Trung. Bài viết dưới đây giải thích cặn kẽ kèm ví dụ và bài tập.

Điểm mấu chốt: có thể căn cứ vào tân ngữ mà 搞 và 弄 mang theo để biết chúng đang thay cho động từ nào.

搞 (gǎo) và 弄 (nòng) là hai “động từ vạn năng” trong khẩu ngữ tiếng Trung — chúng đều mang nghĩa 做 (làm) và có thể thay thế cho đủ loại động từ khác nhau. Bài này giúp bạn phân biệt 搞 và 弄 cùng kho cụm từ đi kèm.

Một quy tắc chung: tân ngữ của 搞/弄 rất ít khi là từ đơn âm tiết.

1. Hai cách dùng giống nhau

a. Tìm cách có được

  • (1) 你从哪儿搞(弄)到了两张电影票?
    Cậu kiếm đâu ra hai vé xem phim thế?
  • (2) 肚子饿了,搞(弄)点儿什么吃的?
    Đói rồi, kiếm cái gì ăn đi?

b. 搞/弄 + bổ ngữ

Bổ ngữ thường gặp: 错、清楚、明白、乱七八糟、好、丢、成、通、出来…

  • (3) 对不起,我搞(弄)错了你们俩的名字。
    Xin lỗi, tôi nhầm tên hai bạn rồi.
  • (4) 我搞(弄)不清楚“了”的用法。
    Tôi không sao hiểu rõ cách dùng của 了.
  • (5) 我把电影票搞(弄)丢了,怎么办?
    Tôi làm mất vé xem phim rồi, làm sao đây?
  • (6) 你们怎么把房间搞(弄)成这个样子?
    Sao các cậu làm căn phòng ra nông nỗi này?
  • (7) 房间刚刚搞(弄)好,又被孩子们搞(弄)得乱七八糟。
    Phòng vừa dọn xong lại bị lũ trẻ bày bừa tung tóe.
  • (8) 事情到现在还没搞(弄)出个结果来。
    Sự việc đến giờ vẫn chưa ra được kết quả.

2. Kho cụm từ với 搞

  1. 搞工作 – làm một nghề nào đó: 他是搞古代文学的。/大家一起把环境卫生搞好。
  2. 搞关系 – chạy quan hệ: 这个人搞关系很有一套办法。
  3. 搞好关系 – xử lý tốt quan hệ: 朋友间应该搞好关系。
  4. 搞活动 – tổ chức hoạt động: 每年四月,学校都搞一次教学活动。
  5. 搞对象 – tìm người yêu: 听说你搞上对象了?
  6. 搞上去 – làm cho tốt lên: 大家决心把生产搞上去。
  7. 搞下去 – tiếp tục làm: 试验虽然失败了,但还要搞下去。
  8. 搞鬼 – làm chuyện mờ ám (不光彩): 怎么自行车又没气了,是谁搞的鬼?
  9. 搞花样 – bày trò mới (tốt hoặc xấu): 他喜欢在晚会上搞些新花样。/这个人卖东西很不老实,常常在分量上搞花样。
  10. 搞定 – xong xuôi, giải quyết xong: 房子的事到现在还没搞定。

3. Kho cụm từ với 弄

  1. Dùng tay nghịch, chơi: 弄花弄草、弄游戏机、弄着玩
  2. Làm (nấu): 弄饭、弄菜
  3. Nghĩ cách làm: 弄开 — 瓶盖弄不开。/弄车 — 他把自行车弄好了。

4. Khi nào chọn 搞, khi nào chọn 弄

Sắc thái 搞 弄
Việc lớn, công việc, sự nghiệp ✔ 搞科研、搞建设 ✘
Thao tác bằng tay, việc vặt △ ✔ 弄开、弄饭
Sắc thái tiêu cực, mờ ám ✔ 搞鬼、搞花样 △
Đi với bổ ngữ kết quả ✔ ✔

5. Ghi nhớ khi phân biệt 搞 và 弄

Khi nghe người bản xứ nói 搞 hoặc 弄, đừng dịch máy móc là “làm”. Hãy nhìn tân ngữ: 搞工作 là “làm nghề”, 搞丢 là “đánh mất”, 弄饭 là “nấu cơm”, 弄不开 là “không mở nổi”. Chính tân ngữ và bổ ngữ mới quyết định nghĩa.

Xem thêm bài Phân biệt 使用, 利用 và 运用 để nắm thêm các động từ mang nghĩa “dùng”.

6. Lỗi người học hay mắc

Lỗi 1 — lạm dụng 搞 trong văn viết. 搞 rất tiện nhưng đậm chất khẩu ngữ, đôi khi hơi suồng sã. Trong bài luận, thư từ công việc nên thay bằng động từ cụ thể: 搞研究 → 从事研究, 搞好关系 → 处理好关系.

Lỗi 2 — dùng 搞 với tân ngữ đơn âm tiết. Người học hay viết ※搞书、※弄水. Tân ngữ của 搞/弄 rất ít khi là từ đơn âm tiết; hãy nói 搞资料、弄点儿水.

Lỗi 3 — không nhận ra sắc thái xấu. 搞关系、搞花样、搞鬼 đều mang màu tiêu cực. Khen ai giỏi giao tiếp mà nói 他很会搞关系 là đang chê người ta luồn lách.

Lỗi 4 — nhầm 弄 (nòng) với 弄 (lòng). Cùng một chữ nhưng 弄堂 (lòngtáng) là “ngõ hẻm” theo cách gọi vùng Thượng Hải, hoàn toàn không liên quan tới động từ 弄.

7. Mở rộng: các bổ ngữ hay đi sau 搞 và 弄

Bổ ngữ Nghĩa Ví dụ
错 làm nhầm 我搞错了时间。
丢 làm mất 钥匙弄丢了。
坏 làm hỏng 别把电脑弄坏了。
清楚 làm cho rõ 这个问题要搞清楚。
脏 làm bẩn 把衣服弄脏了。
醒 làm thức dậy 别把孩子弄醒了。
不开 không mở được 瓶盖弄不开。

Nhận xét: khi đi với bổ ngữ chỉ kết quả không mong muốn (错、丢、坏、脏), câu thường dùng kết cấu 把: 把 + tân ngữ + 弄/搞 + bổ ngữ + 了.

Câu hỏi thường gặp

搞定 dùng trong tình huống nào?

搞定 là khẩu ngữ rất thông dụng, nghĩa “xong rồi, xử lý xong rồi”. Ví dụ 这件事我搞定了 (việc này tôi lo xong rồi). Không nên dùng trong văn bản trang trọng.

搞 có sắc thái xấu không?

Bản thân 搞 trung tính, nhưng một số cụm mang sắc thái tiêu cực như 搞鬼 (làm chuyện mờ ám), 搞花样 (bày trò), 搞关系 (chạy chọt quan hệ).

弄 đọc là nòng hay lòng?

Trong nghĩa động từ “làm, nghịch” thì đọc là nòng. Chữ 弄 còn có âm lòng nghĩa là “ngõ, hẻm” (弄堂 lòngtáng) — chủ yếu dùng ở vùng Thượng Hải.

Kiến Thức Tiếng Trung

Chia sẻ kiến thức tiếng Trung tại website.

Để lại bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *