Điểm mấu chốt: 知道某个人 chưa chắc 认识某个人; 认识某个人 chưa chắc 熟悉某个人.
Ba động từ này cùng xoay quanh chữ “biết”, nhưng ở ba mức độ khác nhau. Bài viết giúp bạn phân biệt 知道, 认识 và 熟悉 cả về ngữ nghĩa lẫn khả năng kết hợp ngữ pháp.
1. 知道 — biết có tồn tại, biết thông tin
Tân ngữ của 知道 có thể là: một người, một nơi chốn, một sự việc, một loại đồ vật.
知道某人 nghĩa là bạn nghe nói tới tên hoặc biết vài thông tin về người đó, nhưng chưa từng gặp mặt.
Lưu ý ngữ pháp: không nói ※很知道, cũng không nói ※知道知道.
- 我知道他,但是没见过。
Tôi có nghe tên anh ấy, nhưng chưa gặp bao giờ.
2. 认识 — biết mặt, quen
Đối tượng của 认识 là người, nơi chốn, hoặc một loại sự vật. 认识某人 nghĩa là bạn đã gặp người đó hoặc thấy ảnh, biết người đó trông thế nào — dù người ta có thể không biết bạn.
Đã gặp mặt nhau thì hai bên 认识 nhau. Lần đầu gặp người ta hay nói 认识您我很高兴 (Rất vui được làm quen với anh).
Ngữ pháp: không nói ※很认识, nhưng có thể nói 认识认识. Ví dụ khi giới thiệu hai người lạ với nhau:
- 你们俩认识认识吧。
Hai người làm quen với nhau đi.
Ngoài ra 认识 còn chỉ năng lực phân biệt, nhận thức bản chất, quy luật của sự vật — vì thế có từ 认识能力 (năng lực nhận thức).
3. 熟悉 — thân thuộc, hiểu rõ ngọn ngành
熟悉 là hiểu rất rõ tình hình của một người, một nơi. Khác hai từ trên, 熟悉 kết hợp được với phó từ mức độ ở cả trước lẫn sau:
- 很熟悉 / 熟悉得很
- 熟悉熟悉 — ví dụ: 你刚来,应该先熟悉熟悉这儿的情况。
Bạn mới tới, nên làm quen với tình hình ở đây trước đã. - 对人、情况很熟悉
4. Bảng đối chiếu phân biệt 知道, 认识 và 熟悉
| Tiêu chí | 知道 | 认识 | 熟悉 |
|---|---|---|---|
| Mức độ | Nghe tên | Biết mặt, quen | Hiểu rõ, thân thuộc |
| 很 + V | ✘ | ✘ | ✔ 很熟悉 |
| V 得很 | ✘ | ✘ | ✔ 熟悉得很 |
| Dạng lặp | ✘ | ✔ 认识认识 | ✔ 熟悉熟悉 |
| 对…很 V | ✘ | ✘ | ✔ 对情况很熟悉 |
5. Ba nấc thang
Từ 知道 tới 认识 rồi tới 熟悉 là một quá trình cần thời gian tiếp xúc và giao lưu. Bạn nghe tên một người (知道), rồi gặp mặt làm quen (认识), rồi qua nhiều năm mới thật sự hiểu người đó (熟悉).
6. Mở rộng: 认识 với vật và với đường
Ngoài con người, 认识 còn dùng với chữ viết, đồ vật và đường sá — đây là điểm người học hay bỏ sót:
- 我不认识这个字。
Tôi không biết chữ này. (không thể thay bằng 知道) - 他认识路,让他带我们去吧。
Anh ấy thuộc đường, để anh ấy dẫn đi. - 你认识这种花吗?
Bạn biết loại hoa này không?
Nguyên tắc: 认识 = nhận ra được bằng mắt. Còn 知道 = nắm được thông tin. Vì thế 我知道这个字的意思 (tôi biết nghĩa chữ này) khác hẳn 我认识这个字 (tôi đọc được chữ này).
7. Lỗi người Việt hay mắc
Lỗi 1 — dùng 知道 để nói “quen ai đó”. Tiếng Việt “biết anh ấy” mơ hồ giữa hai nghĩa. Nếu bạn đã gặp mặt thì phải nói 我认识他; nói 我知道他 nghĩa là chỉ nghe tên thôi.
Lỗi 2 — nói ※我很知道 hoặc ※我很认识他. Hai từ này không nhận phó từ mức độ. Muốn nhấn mạnh, dùng 我很熟悉他 hoặc 我们很熟.
Lỗi 3 — dùng 熟悉 ngay lần đầu gặp. 熟悉 đòi hỏi thời gian tiếp xúc. Lần đầu gặp phải nói 认识您很高兴, không nói ※熟悉您很高兴.
8. Cách nói tự nhiên của người bản xứ
Trong khẩu ngữ, người Trung Quốc rất hay rút gọn 熟悉 thành 熟 (shú):
- 我们俩很熟。(Hai chúng tôi thân lắm.)
- 我跟这儿不太熟。(Tôi không rành chỗ này lắm.)
- 你们认识?——不但认识,还特别熟!(Hai người quen nhau à? — Không chỉ quen mà còn rất thân!)
9. Luyện tập
Điền 知道、认识 hoặc 熟悉:
- 你______新华电影院在哪儿吗?
- 师傅,你______去新华电影院的路吗?
- 你______去新华电影院怎么走吗?
- 小强,你怎么不______我了,我是你叔叔啊!
- 我们俩以前不______,只______对方的名字。现在我们俩非常______,是好朋友。
- 我们俩______,但是互相不______。
Đáp án: 1. 知道 – 2. 认识 – 3. 知道 – 4. 认识 – 5. 认识/知道/熟悉 – 6. 知道/认识
Xem thêm:
Câu hỏi thường gặp
Vì sao câu 2 dùng 认识 mà câu 3 dùng 知道?
认识路 là “thuộc đường”, nhận biết được đường đi — đối tượng là bản thân con đường. Còn 知道怎么走 là biết thông tin về cách đi, tân ngữ là một tiểu cú.
Có thể nói 很知道 không?
Không. 知道 không kết hợp với phó từ mức độ. Muốn nhấn mạnh hãy nói 非常清楚 hoặc dùng 熟悉: 我对这件事很熟悉.
认识认识 và 熟悉熟悉 khác nhau thế nào?
认识认识 là “làm quen với nhau”, dùng khi hai người chưa từng gặp. 熟悉熟悉 là “làm quen dần, tìm hiểu cho quen”, dùng với hoàn cảnh, công việc, môi trường.
