Lược sử chữ Hán 5: Lệ thư – 隶书 (Lìshū)

463
loading...
Đánh giá bài viết

Lệ thư 隶书 (hay chữ Lệ) là một dấu mốc quan trọng trong lịch sử phát triển chữ Hán. Nó đánh dấu việc chữ Hán hoàn toàn thoát khỏi hệ thống tượng hình, trở thành văn tự thực sự với sự ước lệ cao trong hình chữ.

Lịch sử:

Nhiều người cho rằng, chữ Lệ xuất hiện cuối đời Tần. Khi Tần Thủy Hoàng thống nhất văn tự, sử dụng chữ tiểu triện, nhưng vì tiểu triện quá phức tạp, khó viết nên lệnh cho người giản hóa chữ triện, thành chữ lệ. Tương truyền người sáng tạo ra chữ lệ là Trình Mạo, khi ông bị giam trong tù, thấy ngục tốt viết chữ triện rất vất vả, bèn giản hóa chữ triện đi. “Lệ” nghĩa là tù nhân.

Tuy nhiên, theo kết quả khảo cổ gần đây, thì chữ Lệ xuất hiện từ thời chiến quốc. Người ta tìm được những thẻ tre chép chữ Lệ ở nước Tần thời Chiến quốc chứ không phải sau khi Tần Thủy Hoàng thống nhất. Vì vậy, giới sử học nhận định rằng, khi Tần Thủy Hoàng tiến hành thống nhất văn tự, người ta đã sử dụng song song chữ Lệ và tiểu triện.

Vậy vì sao Tần Thủy Hoàng lại yêu cầu dùng Tiểu triện? Vì Tiểu triện hình chữ hoa mỹ kì lạ hơn chữ Lệ. Chỉ có điều, sự phát triển tất yếu của lịch sử văn tự không phụ thuộc vào ý chỉ chủ quan của nhà cầm quyền. Loại chữ nào dễ đọc, dễ viết hơn sẽ được sử dụng. Cuối cùng, chữ Lệ thắng thế. Hay nói cách khác, cuộc thống nhất văn tự của Tần Thủy Hoàng là không thành công về mặt lựa chọn thể loại chữ.

Cũng vì thế, người ta cho rằng, chữ “Lệ”隶 ở đây không phải là tù nhân, mà là “lệ thuộc”, loại chữ lệ thuộc vào chữ triện, được giản hóa từ chữ triện.
Lược sử chữ Hán 5: Lệ thư – 隶书 (Lìshū)
Bia miếu Hoa Sơn – Hán Lệ

Đặc điểm:

Chữ Lệ có thể chia làm 2 thời kì: Tần Lệ và Hán Lệ. Tần Lệ còn mang nhiều đặc điểm của chữ triện. còn Hán Lệ đã hoàn toàn thoát thai khỏi triện thư.

Chữ Lệ về cơ bản đã gần giống với chữ Khải ngày nay, tuy nhiên hình chữ hơi bẹt, có “tàm đầu yến vĩ”, “nhất ba tam triết” (cái này xin giải thích sau). Chữ Lệ chỉ có 8 nét cơ bản, tốc độ viết được nâng cao hơn rất nhiều so với chữ triện.

Content Protection by DMCA.com

0 BÌNH LUẬN

BÌNH LUẬN